Oorlogsslachtoffers op de Eems in vredestijd, 9 mei 1945

Inleiding

Inhoudsopgave

Na de vernietigende luchtaanval op Wangerooge wilden de Nederlandse overlevenden zo snel mogelijk van het eiland af en naar huis. De eerste dagen na de luchtaanval klonk er zo nu en dan nog het geratel van de Duitse luchtafweer op het eiland, maar daarna bleef het stil. Vanaf 5 mei 1945 verstomde ook het verre gedonder van het zware geschut vanaf het vasteland. De houding van de militairen ten opzichte van de gevangenen veranderde en ze werden richting de Duits sprekende Nederlanders ook mededeelzamer. Op deze wijze hoorden de dwangarbeiders van de Duitse capitulatie wat het verlangen van de Nederlanders om huiswaarts te keren alleen nog maar versterkte. Een handvol Nederlanders was via het smalspoorlijntje naar het haventje van Wangerooge, het Westanleger, gelopen dat ver buiten het dorp lag. Men verwachtte daar de aanwezigheid van schepen die wellicht iets konden betekenen.

In het Westanleger lagen inderdaad een aantal schepen. Het waren de Nederlandse kustvaarders Lelie en Noordster, het binnenschip Joanna en de tanker Macedonia. De Noordster had schade aan de scheepshuid die provisorisch gerepareerd was met dekkleden en balken. Het schip kon echter niet zelfstandig thuisvaren en daarom hadden de kapiteins van de Noordster en de Lelie bedacht om het laatstgenoemde schip tegen het beschadigde vaartuig te plaatsen en vast te maken met meertrossen. Op deze wijze zouden de dekkleden op hun plaats moeten blijven zitten. Terwijl zij nog met dit karwei bezig waren, werden zij geconfronteerd met groepjes Nederlandse dwangarbeiders. Mevrouw J. Westers-Dost, echtgenote van de kapitein-eigenaar van de Lelie herinnert zich: "ze vroegen of ze mee mochten naar Holland. Natuurlijk wilden we dat wel, maar hoe moest dat? Wij hadden nog wat lading in het ruim en de beschadigde Noordster hadden we langszij. Het zou sowieso al een moeilijke tocht worden, want je wist niet hoe de Noordster zich zou houden. Hoe pakten we dat op een veilige manier aan? Als het verkeerd ging en dan zoveel onbevaren mensen aan boord. Het was een groot probleem."

De aanwezigheid van zo`n groot aantal Nederlandse dwangarbeiders op het eiland was voor de bemanning van de Lelie geen nieuws. Meerdere malen had het schip in de afgelopen jaren het eiland aangedaan met bouwmaterialen, die vaak door Nederlanders gelost werden. Op alle Oost-Friese eilanden, de Duitse waddeneilanden, werkten overigens dwangarbeiders en de opvarenden van de Lelie wisten ook dat deze mensen per nationaliteit verschillend behandeld werden. Als zij de kans kregen stopten zij de gevangenen wat te eten of water toe of namen stiekem post mee. Mevrouw Westers-Dost: "die arbeiders zagen er overal slecht uit. Vergeet niet onder welke druk die mensen stonden. Ze waren vervuild en hadden waarschijnlijk een slechte huisvesting en slecht sanitair. Dat was vreselijk. We gaven ze wel eens emmers water om zich een beetje te kunnen verfrissen. En ze hadden ook zo`n honger, vreselijk. We hebben wel eens kans gezien om ze wat van ons eten te geven."

Definitielijst

capitulatie
Overeenkomst tussen strijdende partijen met betrekking tot de overgave van een land of leger.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Monument te Delfzijl ter nagedachtenis van de slachtoffers aan boord van het ms Joanna op 9 mei 1945.
(Bron: Staat in Eemsdelta)


Het bombardement op Wangerooge, 25 april 1945.
(Bron: Wikipedia)


Het Westanleger, het haventje van Wangerooge met het smalspoortreintje.
(Bron: Insel Rundgang)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-05-2015
Laatst gewijzigd:
04-05-2015
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.