Vlasov, Andrei A.

Loopbaan in het Rode Leger

Jonge jaren
Andrei Andreyevich Vlasov (in het Duits ook wel gespeld als Wlassow) werd op 1 september 1901 geboren in het dorpje Lomakino, 500 kilometer ten oosten van Moskou, in een arm boerengezin. Hij was het dertiende en jongste kind. Al op jonge leeftijd trok hij naar Nizjni Novgorod, waar hij twee jaar lang een seminarium bezocht en vervolgens korte tijd Landbouwkunde studeerde, maar beide opleidingen rondde hij niet af. Tegen de wil van zijn ouders in besloot Vlasov in de lente van 1920 om in dienst te treden van het pas opgerichte Rode Leger, naar eigen zeggen om te strijden ‘voor meer grond voor de boeren en een beter leven voor de arbeiders’. Hij volgde een korte officierscursus, waarna hij als pelotonscommandant werd ingezet in Zuid-Rusland en de Kaukasus tijdens de inmiddels uitgebroken burgeroorlog tussen het Rode Leger en het Witte Leger.

Na de burgeroorlog bleef Vlasov in dienst en maakte hij snel carrière. Gedurende het interbellum voerde hij het bevel over verschillende compagniën en bataljons en in 1930 werd Vlasov lid van de Communistische Partij. Na enkele onderwijs- en staffuncties kreeg de inmiddels tot majoor bevorderde Vlasov in augustus 1937 het bevel over een infanterieregiment. In de herfst van 1938 werd Vlasov, nu kolonel, naar China overgeplaatst om daar namens de Sovjet-Unie een van Chiang Kai-sheks militaire adviseurs te worden. Dit behoedde Vlasov voor Joseph V. Stalin’s zuiveringen, die in deze periode talloze hoge officieren troffen, maar het was ook een belangrijke vertrouwensfunctie die aangaf hoezeer Moskou fiducie had in de getalenteerde Vlasov.

In december 1939 keerde Vlasov terug uit China, werd hij benoemd tot bevelhebber van de 99e Infanteriedivisie in het westen van Oekraïne en promoveerde hij tot brigadegeneraal. De divisie was buitengewoon wanordelijk, maar Vlasov – door een superieur gekarakteriseerd als een ‘schrander en energiek leider’ – wist orde op zaken te stellen: na korte tijd verklaarde zijn meerdere dat de tactische training van Vlasovs troepen van ‘uiterst hoog niveau’ was. De volkscommissaris (minister) van Defensie, maarschalk Semyon K. Timoshenko, riep de 99e divisie zelfs uit tot de best getrainde divisie van het Rode Leger. In de herfst van 1940 blonk Vlasovs divisie uit tijdens een grote trainingsoefening die persoonlijk werd aanschouwd door maarschalk Timoshenko. In deze periode publiceerde de legerkrant Rode Ster met enige regelmaat artikelen over de successen van Vlasovs divisie. Vlasov had zich duidelijk in de kijker gespeeld bij de legertop in Moskou, die hem in korte tijd decoreerde met twee hoge ordes, wat in die dagen betrekkelijk zeldzaam was. Begin 1941 volgde opnieuw een bevordering toen Vlasov, inmiddels generaal-majoor, aangesteld werd als commandant van het 4e Gemechaniseerde Korps, een goed uitgeruste formatie die aan de Oekraïens-Poolse grens gelegerd was.

De Duitse inval
Vlasovs staat van dienst in het eerste halfjaar na de Duitse invasie was voortreffelijk. In de eerste fase van operatie Barbarossa werd Vlasovs korps bij herhaling omsingeld door eenheden van Heeresgruppe Süd, maar Vlasov wist telkens naar het oosten te ontkomen. Als commandant van het 37e Leger was hij in de zomer van 1941 verantwoordelijk voor de verdediging van Kiev, waar hij een maand lang standhield. Onder de ongunstige omstandigheden had Vlasov uitstekend gepresteerd en hij gold al gauw als een favoriet van Stalin. In november 1941 werd Vlasov bij Stalin ontboden en kreeg hij het bevel over het 20e Leger, een van de formaties die Moskou verdedigden. De maand erna voerde Vlasovs leger bij Moskou een van de belangrijkste tegenaanvallen aan. Hij werd geroemd voor het terugdringen van de Duitsers en zijn foto verscheen op de voorpagina van de staatskrant Izvestia. Korte tijd later volgde bevordering tot luitenant-generaal. Vlasovs goede reputatie in het Kremlin blijkt ook uit de memoires van Nikita S. Khrushchev; deze schreef dat Stalin overwoog om Vlasov te benoemen tot bevelhebber van het in juli 1942 geformeerde Stalingradfront, een functie die uiteindelijk naar maarschalk Timoshenko ging.

Terwijl het Rode Leger in de winter van 1941–1942 bij Moskou zijn eerste successen boekte, was de toestand verder naar het noorden erg precair. Verschillende legers, waaronder het 2e Stoottroepenleger, ondernamen hier moeizame pogingen om door de Duitse linies te breken en het belegerde Leningrad te ontzetten. Het 2e Stoottroepenleger werd opgedragen te blijven oprukken, maar bleek niet opgewassen tegen de felle Duitse tegenstand. Het leger kampte met een ernstig tekort aan artillerie, munitie en rantsoenen, het ontbeerde luchtsteun en de troepen waren slecht getraind. Bovendien wisten de meeste manschappen – veelal afkomstig uit de Russische stepperegio’s – zich geen raad met de bossige en moerassige omgeving. In een poging om orde op zaken te stellen werden de plaatsvervangend commandant, de chef-staf en de chef operaties allen vervangen. Toen de legercommandant zelf ernstig ziek raakte, werd ook voor hem een vervanger gezocht, die uiteindelijk werd gevonden in generaal Vlasov.

Toen Vlasov in maart 1942 het bevel op zich nam, verkeerde zijn leger in een penibele situatie. Het bezette een lange, smalle saillant in Duits gebied en alleen grootschalige versterkingen of terugtrekking op de oorspronkelijke frontlinie aan de rivier de Volchov zou een omsingeling kunnen afwenden. Versterkingen kwamen niet, de Duitse aanvallen op de nek van de saillant werden steeds heviger en pas op 14 mei gaf Stalin het 2e Stoottroepenleger opdracht terug te trekken. Enkele divisies wisten door een smalle corridor te ontkomen, maar op 20 mei was het leger definitief afgesneden. In juni gaf Stalin het bevel tot enkele tegenaanvallen om zo het contact met Vlasovs leger te herstellen, maar zonder succes. Op 24 juni gaf Vlasov zijn mannen opdracht in kleine groepjes uitbraakpogingen te wagen, maar 32.000 soldaten slaagden hier niet in en werden krijgsgevangen gemaakt. Alleen al in het oosten van de saillant waren tijdens de bloedige gevechten zeker 14.000 doden gevallen. Zelf had Vlasov tijdens een plotselinge artilleriebarrage op zijn hoofdkwartier de meeste van zijn stafofficieren verloren.

Definitielijst

artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
Heeresgruppe
Was de grootste Duitse grondformatie en was direct ondergeschikt aan het OKH. Bestond meestal uit een aantal Armeen met weinig andere direct ondergeschikte eenheden. Een Heeresgruppe opereerde in een groot gebied en kon een paar 100.000 man groot worden.
interbellum
Het tijdvak tussen WO I en WO II.
invasie
Gewapende inval.
Kremlin
Het Russisch bestuurscentrum in Moskou.
maarschalk
Hoogste militaire rang, legeraanvoerder.
Rode Leger
Leger van de Sovjetunie.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.
volkscommissaris
In de Sovjetunie een minister.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De voorpagina van Izvestia van 13 december 1941, waarop Vlasov (linksonder) en acht andere generaals worden geroemd
(Bron: publiek domein)


Soldaten van de Duitse 291. Infanteriedivision ploeteren door de moerassen en bossen aan de Volchov, lente 1942
(Bron: onbekend)


De situatie aan de Volchov, lente 1942
(Bron: Auke de Vlieger, Go2War2.nl)

Informatie

Artikel door:
Auke de Vlieger
Geplaatst op:
19-02-2017
Laatst gewijzigd:
19-04-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.