Nederlandse bijdrage aan Operatie Neptune

Voorwoord

Inhoudsopgave

Operatie Neptune was de maritieme tegenhanger van Operatie Overlord, de geallieerde landing in NormandiŽ die op 6 juni 1944 begon, de dag die beter bekend staat als D-Day. Alle maritieme operaties bij NormandiŽ vanaf 6 juni tot 90 dagen daarna, zoals het transport van de troepen en voertuigen, het escorteren van de landingsvaartuigen, het beschieten van de Duitse posities, het vegen van mijnen, de amfibische landingen zelf, de afleiding van de Duitse marine en luchtmacht en de verdere bevoorrading over zee werden aangeduid met de codenaam Neptune. Ook de aanleg van twee tijdelijke havens met als codenaam Mulberry en vijf golfbrekers, die aangeduid werden met de codenaam Gooseberry, ressorteerden onder Operatie Neptune.

Voor Operatie Neptune werd aan de Engelse zuidkust de grootste vloot aller tijden bijeen gebracht. De armada bestond onder andere uit niet minder dan 1.213 oorlogsschepen variŽrend van slagschepen tot minionderzeeŽrs. Ruim driekwart hiervan was Brits of Brits/Canadees, 16,5 procent was van Amerikaanse afkomst en 4,5 procent werd geleverd door marines van andere geallieerde landen zoals Frankrijk, Polen, Noorwegen, Griekenland en Nederland. Verder bestond de vloot, die bestemd was om Operatie Neptune uit te voeren, uit 4.126 koopvaardijschepen. Dit was een bonte verzameling van aangepaste- en speciale schepen, landingsvaartuigen en troepentransportschepen. Er waren veel grote en kleine passagiersschepen bij die omgebouwd waren tot Landing Ship Tank (LST), Landing Ship Infantry (LSI), of Landing Ship Material (LSM). Veel van deze schepen hadden landingsvaartuigen aan boord die aangeduid werden als Landing Craft Assault (LCA), Landing Craft Tank (LCT) en Landing Craft Support (LCS). Verder waren er aangepaste schepen voor het leggen van rookgordijnen of boeien, reddingsschepen, hospitaalschepen, sleepboten en zelfs drijvende dokken. Ruim driekwart van deze schepen voerde de Britse vlag, maar het grootste deel was gebouwd in de Verenigde Staten en op basis van de Lend Lease Act overgedragen aan de Britten.

Deze enorme vloot van 5.339 schepen bevond zich op zondag 4 juni 1944 al in het Kanaal toen bericht werd ontvangen dat de invasie was uitgesteld van 5 juni naar 6 juni. Een gedeelte van de vloot kruiste heen en weer langs de Engelse zuidkust. Door het slechte weer hielden de Duitsers hun verkenningsvliegtuigen aan de grond zodat deze ongewoon grote concentratie vijandelijke schepen voor hen nog geheim bleef. Dit was essentieel voor het gehele aanvalsplan van de geallieerden, waarvan het succes grotendeels afhankelijk was van het verrassingselement. In de avond van 5 juni 1944 werd de order "carry out Operation Neptune" gegeven door de Britse Admiral Bertram Ramsay, de opperbevelhebber van Neptune. De verzamelde vloot zette zich, vanaf het eiland Wight, in beweging in tien kolonnes, door tien smalle mijnenvrijgemaakte vaarroutes, afgebakend door boeien die op afstanden van vijf mijl gelegd waren.

De Nederlandse bijdrage aan Operatie Neptune bestond uit de deelname van vier oorlogsschepen, twee tankers, twaalf vracht- en transportschepen, twaalf sleepboten, acht visserstrawlers en tientallen kustvaartuigen. Op 1 juli 1940 was in Londen het Netherlands Shipping & Trading Committee (NSTC) of de Nederlandse Scheepvaart en Handelscommissie opgericht. Deze commissie zag toe op de Vaarplichtwet, een wet die Nederlandse zeelieden verplichtte in oorlogstijd door te varen aan boord van hun eigen schip of een ander geallieerd vaartuig. Bij iedere Nederlandse zeeman stond de NSTC al snel bekend als de Shipping. Nederlandse schepen die uit hadden kunnen wijken naar Engeland werden ingeschreven bij de NSTC. Hierdoor konden ze ingezet worden bij oorlogstaken zoals Operatie Dynamo, het evacueren van Britse en Franse troepen uit Duinkerken. De meeste Nederlandse schepen die deelnamen aan Operatie Neptune werden door het Britse Ministry of War Transport ingezet door een speciaal Liberator Charter aan te gaan. Bij dit chartercontract nam de Nederlandse regering alle verplichtingen tegenover de bemanningen van de betrokken schepen op zich. Zoals alle chartercontracten was het Liberator Charter een zogenaamd timecharter, een verhuurperiode voor bepaalde tijd.

Definitielijst

D-Day
De dag dat de invasie van West-Europa plaatsvond op 6 juni 1944. Na een lange misleidingsoperatie vielen de geallieerden op vijf plaatsen op de Normandische kust de stranden binnen om zo hun opmars naar Nazi-Duitsland te beginnen. Hoewel D-Day vaak als Decision Day wordt gezien, is dit niet geheel correct. De D staat in dit geval gewoon voor Day, in het militaire jargon wordt namelijk gesproken van een operatie op Dag D, beginnend op Uur U.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
invasie
Gewapende inval.
Operatie Neptune
De eerste fase van Overlord (landing NormandiŽ juni 1944) en beslaat de verzameling van troepen in Groot-BrittanniŽ, het transport over zee onder bescherming van de Marine en de gevechten om de landingsstranden.
Operatie Overlord
De overkoepelende strategische planning voor de Geallieerde landing op de Normandische kust in juni 1944 t/m 90 dagen na D-Day.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Het Nederlandse stoomschip Theseus in een Normandische haven tijdens Operatie Neptune.
(Bron: P. Kimenai Go2War2)


De bevoorrading op de Normandische stranden kort na D-Day.
(Bron: Wikipedia)


Mulberry B en Gooseberries 3 t/m 5 op 27 augustus 1944.
(Bron: UKho)


De Nederlandse coaster Ton-S nam deel aan Operatie Neptune.
(Bron: Shipspotters)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
01-06-2015
Laatst gewijzigd:
14-07-2015
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.