Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki

Het vervoer

Project Alberta

In maart 1944 had Leslie Groves de eerste ontmoeting met General Henri Arnold, de opperbevelhebber van de USAAF, om te bespreken hoe de atoombom zou kunnen worden afgeworpen. Op dat moment was er slechts een toestel dat de atoombom met een geschat gewicht van 5000 kilo zou kunnen vervoeren. Dat was de Britse AVRO Lancaster. Het gebruik van een Brits toestel zou echter problemen kunnen opleveren, omdat de Amerikanen weinig ervaring hadden met onderhoud en techniek van de Lancaster. De hoop werd daarom gevestigd op de in ontwikkeling zijnde Boeing B-29 Superfortress. Nationalistische redenen speelden ongetwijfeld een rol bij dit besluit. Major General Oliver Echols werd aangewezen als liaison tussen de USAAF en het Manhattan Project. Feitelijk werd zijn plaatsvervanger Colonel Roscoe Wilson belast met deze taak. Binnen het Manhattan Project werd een aparte eenheid onder leiding van Captain William Parsons gevormd die was belast met het onderzoek naar de beste manier hoe de bommen van tevoren konden worden geprepareerd en afgeworpen vanuit een vliegtuig. De codenaam voor dit project was Alberta.

Op 29 augustus 1944 werd Paul Tibbets uitgekozen als piloot voor de missie om de eerste atoombom af te werpen. Zijn bevelhebber Uzal Ent en drie vertegenwoordigers van het Manhattan Project – Lieutenant Colonel John Landsdale, Captain William Parsons en Norman Ramsey – lichtten Tibbets in over de missie op het hoofdkwartier van de Second Air Force op Colorado Springs Army Air Field. Tibbets verklaarde later:
"Ze zeiden me dat ik met één bom een stad zou vernietigen. Daar stond ik wel even van te kijken."
Tibbets was op dat moment al een bekende piloot. Hij vloog de leidende B17 tijdens de eerste missie van de US 8th Airforce vanuit Engeland naar Rouen, Frankrijk, op 17 augustus 1942. Ook was hij betrokken geweest bij het testen van de B-29. Hij had in totaal 41 gevechtsmissies op zijn naam staan. Aan het einde van de briefing verklaarde commandant Ent:
"Kolonel, als alles goed gaat, wordt u een held, maar als het mislukt, bent u de grootste zondebok aller tijden."

Tibbets werd overgeplaatst naar het 393rd Bomb Squadron, dat werd gestationeerd op Wendover Field in Utah. De officiële naam voor de operatie werd Silverplate: hieronder viel tevens de training en de aanpassing van de vliegtuigen om ze klaar te maken voor het gebruik van nucleaire wapens. Voor de aanval werd gebruik gemaakt van het nieuwste type van de B-29 Superfortress. Alle bepantsering en bijna al het boordgeschut van de bommenwerper werden verwijderd. Het toestel was hierdoor in staat om 1300 meter hoger te vliegen en de snelheid en manoeuvreerbaarheid namen toe. De eenheid oefende intensief in het afwerpen van de atoombom vanaf oktober 1944. Hierbij moest de oefenbom, die qua lengte en gewicht overeenkwam met de echte bom, vanaf een hoogte van 8.850 meter in een cirkel van 230 meter worden gegooid. Deze cirkel werd in stappen verkleind tot 100 meter. Het bombarderen moest op zicht gebeuren. Er kon geen gebruik worden gemaakt van radar, omdat dit de apparatuur van de bom zou kunnen verstoren. Ook zouden de radarbeelden de kans op foute identificatie van het doel vergroten. Tijdens deze oefeningen werd ook geëxperimenteerd met de afstandsontsteking van de atoombom. Het vliegtuig moest, zodra de bom was gegooid, het doelgebied snel verlaten. Het werd namelijk mogelijk geacht dat de schokgolven van de explosie het vliegtuig zouden vernietigen. De aanval met het nucleaire wapen zou worden uitgevoerd door een enkele bommenwerper zonder escorte. Men ging er van uit dat de Japanners geen aandacht zouden schenken aan een alleenvliegend toestel.

Alle deelnemende bemanningsleden werden uitgebreid gescreend door de inlichtingenagenten van het Manhattan Project. Er golden zeer strenge veiligheidsmaatregelen. Buiten de basis was het de mannen verboden om ook maar iets te zeggen over hun werk. Als zij dit wel deden, werden zij direct overgeplaatst naar een andere eenheid. De mannen waren competent, maar de discipline was soms laag. De mannen misdroegen zich bijvoorbeeld regelmatig in het uitgaansleven.

De 509th Composite Group

Op 17 december 1944 werd er een nieuwe Bomb group samengesteld: de 509th Composite Group. De eenheid stond onder leiding van Lieutenant Colonel Paul Tibbets (in januari 1945 zou Tibbets worden bevorderd tot Colonel). Ze bestond uit het 393rd Bombardment Squadron en het 320th Troop Carrier Squadron uitgerust met C-47 Skytrains (Douglas DC 3) en C-54 Skymasters (Douglas DC 4). In december 1944 werden tien vliegtuigen met vijftien bemanningen tijdelijk overgeplaatst naar Batista Field in San Antonio de los Baïos op het eiland Cuba, om te oefenen met lange afstandsnavigatie boven zee. Op 6 maart 1945 werd er nog een eenheid toegevoegd aan de 509th, het 1st Ordnance Squadron Special (Aviation). Deze eenheid bestond uit ervaren technisch personeel dat moest toezien op de technische uitrusting van de vliegtuigen en het transport van de atoombommen. De 509th bestond nu uit 1767 personen (225 officieren en 1542 gewone manschappen). In april 1945 werd zij uitgerust met nieuwe Silverplate B-29’s. Deze waren voorzien van verbeterde motoren met brandstofinjectie, elektronisch verstelbare propellers en verbeterde bomluiken.

In december 1944 was besloten dat de aanvallen zouden worden uitgevoerd vanaf de Marianen. In februari 1945 werd Fleet Admiral Chester Nimitz geïnformeerd over (het doel van) het Manhattan Project. Als Commander-in-Chief Pacific Ocean Area zouden de aanvallen vanuit zijn operatiegebied plaatsvinden. De missies zouden oorspronkelijk worden gevlogen vanaf Guam. Op een later moment werd echter voor Tinian gekozen. Dit eiland had een beter vliegveld en lag 201 kilometer noordelijker en dus dichter bij Japan.

In april/mei 1945 begon de overplaatsing van de 509th Composite Group naar de basis North Field op Tinian. De eenheid werd ingedeeld bij de 313th Bombardment Wing. De veiligheidsmaatregelen waren streng. De bemanningen werden ondergebracht op een afgescheiden gedeelte van de basis. Contact met andere militairen werd zo veel mogelijk beperkt. Behalve het uitvoeren van enkele oefenvluchten, viel er de volgende weken weinig te doen voor de eenheid. Er ontstonden interne strubbelingen en de discipline nam wat af. De leden van andere squadrons waren afgunstig, omdat de leden van de 509th geen gevechtsmissies hoefden te vliegen en een comfortabel en ongevaarlijk leven leidden. Er ontstond een wat spottend liedje waarvan het eerste couplet als volgt luidde: "Nobody knows
Into the air the secret rose
Where they’re going, nobody knows
Tomorrow they’ll return again
But we’ll never know where they’ve been.
Don’t ask us about results or such
Unless you want to get in Dutch.
But take it from one who is sure of the score,
The 509th is winning the war."

Niemand weet het
In de lucht ligt het geheim
Waar ze heen gaan weet niemand
Morgen zullen ze weer terugkomen
Maar we zullen nooit weten waar ze zijn geweest
Vraag ons niets over resultaten of dergelijke
Tenzij je in de problemen wilt raken.
Maar neem aan van iemand die zeker is van de uitslag
De 509th is de oorlog aan het winnen."

Vanaf juli 1945 voerde de 509th in totaal twaalf gevechtsvluchten uit waarin werd geëxperimenteerd met de techniek voor het afwerpen van een atoombom. Hierbij wierp één B-29 een Pumpkin bomb af op een Japanse stad. Een Pumpkin bomb was een zware brisantbom van 5340 kg die uiterlijk en ballistisch sterk overeenkwam met de plutoniumbom die uiteindelijk boven Nagasaki zou worden afgeworpen. Uitgezonderd de nucleaire lading waren zij bijna gelijk. Tijdens missies op 20, 23, 26 en 29 juli en op 8 en 14 augustus werden door verschillende toestellen in totaal 49 van deze projectielen afgeworpen.

Definitielijst

brisantbom
Hoog explosieve bom met scherfwerking. Frans: briser = verbrijzelen. Soms voorzien van tijdsontsteking c.q. vertragingsmechanisme.
Nagasaki
Japanse stad waarboven de VS op 9 augustus 1945 de tweede atoombom afgooide.
radar
Engelse afkorting met als betekenis: Radio Detection And Ranging. Systeem voor het met elektromagnetische golven vaststellen van de aanwezigheid, afstand, snelheid en richting van voorwerpen als schepen, vliegtuigen, enz.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Een B-29 Superfortress in vlucht.
(Bron: Wikimedia)


B-29's op North Field op Tinian.
(Bron: Wikimedia)


Kolonel Paul W. Tibbets in de cockpit van de Enola Gay.
(Bron: Wikimedia)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
30-10-2015
Laatst gewijzigd:
20-08-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.