Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki

Generale repetitie

Proefexplosie

Voordat er werd overgegaan tot inzet van de atoombom werd er een proefexplosie uitgevoerd. Eind 1943 was men reeds begonnen met de voorbereiding hiervan. In november 1944 begon de bouw van het basiskamp in Alamogordo. Harry Truman had volgens sommige bronnen op 18 juni 1945 reeds besloten dat als de proefexplosie succesvol zou zijn de volgende twee atoombommen die beschikbaar kwamen, zouden worden gegooid op Japan. Er werd voor gekozen om de plutoniumbom tot ontploffing te brengen. De ontsteking van de uraniumbom werd zo betrouwbaar geacht, dat deze niet getest hoefde te worden. Een andere reden voor dit besluit vormde de beperkte voorraad splijtbaar uranium. Op 16 juli 1945 vond de proefexplosie (met de codenaam Trinity) plaats in Alamogordo, 300 km zuidelijk van Los Alamos. Van tevoren werden laskappen uitgedeeld om de ogen te beschermen tegen de schadelijke lichtflits van de explosie. Naar verluid waren er zelfs personen die zich hadden ingesmeerd met zonnebrandolie. De wetenschappers wisten niet goed wat zij moesten verwachten. Niemand wist precies hoe ver de kettingreactie zou gaan. Wellicht trad deze wel buiten het doelgebied. De radioactieve neerslag kon dodelijk zijn.

De plutoniumbom, bijgenaamd "The Gadget", werd in de nacht van 15 op 16 juli op een 15 km van het basiskamp gelegen toren van 35 meter hoogte gehesen. Wegens het slechte weer werd de proef uitgesteld en werd zelfs overwogen om hem af te gelasten. De regen zou kunnen zorgen voor kortsluiting in de bom. Ook zouden de weersomstandigheden kunnen resulteren in meer straling en fall-out: radioactieve neerslag als gevolg van een nucleaire explosie. In de loop van de nacht klaarde het echter op en hield het op met regenen. De uiteindelijke explosie vond plaats om 05:29:45 uur. Met een enorme lichtflits betrad de mens het nucleaire tijdperk. Brigadier General Thomas Farrell, de plaatsvervanger van Groves, beschreef de explosie als volgt:
"De effecten kunnen ongekend, magnifiek, schitterend, overweldigend en angstaanjagend worden genoemd. Het hele land werd verlicht door een verzengend licht met de intensiteit vele malen groter dan die van de zon. Het was goud, paars, violet, grijs en blauw. Het lichtte elke piek, kloof en richel van de dichtstbijzijnde bergketen op met een helderheid en pracht die niet in woorden uit te drukken is en je met eigen ogen moet hebben gezien om te kunnen voorstellen."

Een paddenstoelvormige wolk steeg tot een hoogte van 12,1 km. Na 40 seconden volgden de donderende explosie en drukgolf. De schattingen van de kracht van de explosie liepen uiteen van 18.6 tot 21 kiloton, wat vier keer zo veel was als waar de wetenschappers rekening mee hadden gehouden. De temperatuur in het centrum van de explosie bedroeg 100 miljoen graden Celcius. Er was een krater geslagen van 9 meter diep en een doorsnede van op zijn minst 36 meter. In een straal van 1600 meter was al het dierlijke leven verdwenen. De toren waar de bom op rustte, was letterlijk in het niets verdwenen. Al het zand in een straal van 730 meter was gesmolten. Op 3 km afstand werd een soldaat omver geblazen door de drukgolf. De schokgolf van de explosie was tot op 160 kilometer waarneembaar. Groves merkte na de succesvolle explosie op:
"De oorlog is voorbij. Een of twee van deze dingen en Japan is er geweest."
Over de woorden van Robert Oppenheimer zijn na de oorlog vele verhalen ontstaan, bijvoorbeeld dat hij een vers uit de Bhagavad Ghita (een spiritueel HindoeÔstisch gedicht) zou hebben aangehaald. Volgens zijn broer Frank, die vlak naast hem stond, was zijn uitspraak een stuk simpeler: "It worked."

Om de lichtflits en de explosie te verklaren, werd het gerucht verspreid dat er een munitiemagazijn, waarin onder meer gasgranaten en pyrotechnisch materiaal lagen opgeslagen, was ontploft op de luchtmachtbasis van Alamogordo. De succesvolle detonatie werd doorgegeven aan Harry Truman, die zich op dat moment in Duitsland bevond voor de conferentie in Potsdam. Op deze conferentie werd Joseph V. Stalin ook ingelicht over het bestaan van het Manhattan Project. Stalin was hier echter al lang van op de hoogte doordat spionnen binnen het project alles hadden doorgebriefd aan de Russische geheim dienst. Toen Truman het bestaan van de bom meedeelde aan Stalin, schijnt deze koeltjes te hebben opgemerkt: "Ik hoop dat jullie er iets aan hebben tegen de Japanners." De conferentie van Potsdam werd afgesloten met een communiquť gedateerd 26 juli 1945, waarin de leiders van de Verenigde Staten, Groot-BrittanniŽ en de republiek China aangaven dat alleen met een onvoorwaardelijke overgave van Japan genoegen zou worden genomen en dat bij weigering van dit aanbod totale en snelle vernietiging dreigde. De Japanners gingen niet in op dit aanbod en besloten het "dood te zwijgen", mokusatsu, in het Japans. Op 21 juli had Truman al definitief besloten dat de atoombom zou worden ingezet tegen Japan.

Op 25 juli werd een door Thomas Handy, de vervanger van General George Marshall (die zich in Potsdam bevond) opgesteld bevel gegeven aan General Carl Spaatz. De order hiervoor was op 24 juli gegeven door Henri Stimson. In dit bevel waren de volgende steden als mogelijk doel overgebleven: Hiroshima, Kokura, Niigata en Nagasaki. De aanval zou na 3 augustus moeten worden uitgevoerd, zodra het weer het toeliet. Op 25 juli 1945 schreef Truman in zijn dagboek over de atoombom:
"Het lijkt er op dat het het meest verschrikkelijke ding is dat ooit is ontdekt, maar het kan ook het meest nuttige worden."

Little Boy en Fat Man

De meeste onderdelen van de uraniumbom, waaronder het kanon, werden door de zware kruiser USS Indianapolis naar Tinian gebracht. De USS Indianapolis, die op 16 juli uit San Fransisco vertrokken was, vervoerde op dat monent alle uranium die toen in Amerika beschikbaar was. De kruiser arriveerde op 26 juli. (Tijdens de terugreis zou de USS Indianapolis op 30 juli worden getorpedeerd door de Japanse onderzeeboot I-58). Een aantal andere onderdelen werden vervoerd met een C-54 van de 320th. De leden van Project Alberta hadden de opdracht gekregen de uraniumbom klaar te hebben voor gebruik op 1 augustus en de plutoniumbom zo snel als mogelijk daarna. De uraniumbom was uiteindelijk gereed op 31 juli.

De codenaam voor de uraniumbom was Little Boy. Deze naam werd bedacht door Robert Serber en was gebaseerd op een karakter in de film "The Maltese Falcon" uit 1941. De bom was 3 meter lang, had een doorsnee van 71 cm en woog 4400 kg. Een betrokkene beschreef hem als een uitgerekte vuilnisemmer met vinnen. De uraniumkern had een totaal gewicht van 64 kg, verdeeld over twee segmenten. In de bom zat een stuk geschut met een kaliber van 17 cm en een loop van 1,80 meter lang. Het grootste stuk uranium was de kogel van 38 kg. Dit projectiel had een holle punt en bestond uit meerdere ringen. Achter de kogel zaten een explosief mengsel en een elektrische ontsteker. De atoombom kende meerdere ontstekingsmechanismen, die achter elkaar werden geactiveerd. Zodra de bom uit het vliegtuig werd geworpen, werd door het doorbreken van een aantal draden het proces in gang gezet. Een van de ontstekingen was een radarsysteem dat de elektrische ontsteking van de bom op een hoogte van 630 meter moest activeren. Het kanon werd hierdoor afgevuurd en de kogel trof de uraniumkern, waardoor er een kritische massa werd bereikt. Op het moment dat de kogel werd afgevuurd, begon een apparaatje in de bom, gemaakt van polonium 84 (een initiator), neutronen uit te zenden om de kettingreactie op gang te brengen. Van tevoren werd door de wetenschappers rekening gehouden met een explosieve kracht van 8 tot 15 kiloton. Slechts 0,6 gram van het uranium zou uiteindelijk worden omgezet in energie.

De codenaam voor de plutoniumbom was Fat Man. Deze naam was afkomstig uit dezelfde film. De naam was ook gebaseerd op het uiterlijk van de bom. De bom was 3,3 meter lang, had een gewicht van 4670 kg en een doorsnee van 150 cm. Voor het bereiken van de kritische massa werd bij de plutoniumbom gebruik gemaakt van een implosie. De ontsteking die werd gebruikt voor de uraniumbom kon niet worden toegepast bij plutonium, omdat de kettingreactie dan niet volgens schema en te snel zou plaatsvinden, waardoor de explosie maar relatief weinig kracht zou hebben. Het plutonium werd omhuld door een lensvormig explosief. Door de implosie hiervan werd het materiaal samengedrukt, waardoor de atomen dichter bij elkaar kwamen, waardoor er een kritische massa werd gecreŽerd. Er werd lang gezocht naar de juiste vorm en constructie van dit explosief.

Fat Man bevatte 6,2 kg plutonium. De initiator van de bom was vervaardigd van polonium en beryllium en werd aangeduid als urchin. Voor de kettingreactie zou uiteindelijk slechts 1 kg worden gebruikt. 1 gram plutonium werd omgezet in energie. De onderdelen voor de plutoniumbom werden vervoerd door een aantal aangepasteB-29ís. De plutoniumkern werd vervoerd in een C-54.

Definitielijst

Hiroshima
Stad in Japan waar op 6 augustus 1945 de eerste atoombom op werd afgeworpen.
kaliber
De inwendige diameter van de loop van een stuk geschut, gemeten bij de monding. De lengte van de loop wordt vaak aangegeven in het aantal kalibers. Zo is bv de loop van het kanon 15/24 24 ◊15 cm lang.
kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Nagasaki
Japanse stad waarboven de VS op 9 augustus 1945 de tweede atoombom afgooide.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De toren waarin "The Gadget" werd gehesen.
(Bron: Wikimedia)


Het ophijsen van "The Gadget".
(Bron: Wikipedia)


De 200 meter hoge wolk, 0,016 sec na de testexplosie op Trinity Site op 16 juli 1945.
(Bron: Wikipedia)


Major General Leslie Groves en Robert Oppenheimer bekijken enkele weken na de explosie de resten op ground zero van de Trinity test.
(Bron: Wikipedia)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
30-10-2015
Laatst gewijzigd:
20-08-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.