Atoombommen op Hiroshima en Nagasaki

Naspel

Japanse overgave

Er waren plannen om nog meer atoombommen op Japan te gooien. Op 10 en 14 augustus zouden twee plutoniumbommen per schip worden vervoerd naar Tinian. Een volgende aanval stond gepland voor 19 augustus. Deze plannen werden echter ingehaald door de actualiteit.

Op 8 augustus had, zoals reeds eerder vermeld, de Sovjet-Unie de oorlog verklaard aan Japan. Een dag later kwam de Opperste Oorlogsraad in Tokio bijeen. De Japanse premier en minister van Buitenlandse Zaken pleitten voor overgave. De militaire bevelhebbers weigerden echter en bleven vasthouden aan drie (voor de geallieerde onaanvaardbare) voorwaarden voor overgave: Tokio zou niet worden bezet, Japan zou zelf zijn strijdkrachten moeten ontwapenen en zelf zijn oorlogsmisdadigers berechten. Het beraad duurde maar voort. Uiteindelijk nam men in de nacht van 9 op 10 augustus de unieke beslissing om de keizer om advies te vragen.

Keizer Hirohito verklaarde hierna in een vergadering van zijn burgerlijke en militaire raadgevers dat de onvoorwaardelijke overgave moest worden geaccepteerd, zolang de positie van de keizer gewaarborgd zou blijven. Na nog een vergadering ging het Japanse kabinet hiermee akkoord. De boodschap werd op 10 augustus doorgegeven aan de geallieerden. Op 14 augustus vond er weer een vergadering plaats waarin het antwoord van de Amerikanen werd besproken. De Amerikanen verklaarden onder meer dat de keizer aan de geallieerde opperbevelhebber ondergeschikt zou zijn. Hirohito accepteerde het antwoord van de Amerikanen met de woorden:
"Wij moeten het onaanvaardbare aanvaarden en het onverdraaglijke verdragen."

Dezelfde dag nam Hirohito een radioboodschap op, die op 15 augustus zou worden uitgezonden. Een aantal Japanse officieren ondernam een couppoging om dit te verhinderen, maar deze rebellie werd snel de kop in gedrukt. In deze radioreden zei de keizer onder meer:
"De vijand beschikt over een nieuw en verschrikkelijk wapen met de macht om vele onschuldige levens te vernietigen en onberekenbare schade toe te brengen. Zouden we moeten doorvechten, niet alleen zou dit resulteren in een ultieme ineenstorting en vernietiging van het Japanse volk, maar het zou ook leiden tot het uitsterven van de menselijke beschaving. Nu dit het geval is, hoe moeten we twee miljoen van onze onderdanen redden, of ons boeten voor de heilige geesten van onze keizerlijke voorouders? Dit is de reden waarom we de bepalingen uit de gemeenschappelijke verklaring van de mogendheden hebben aanvaard."

Hirohito bestempelde de atoombommen na de oorlog als de belangrijkste reden voor overgave. Door de hierdoor ontstane situatie werd overgave volgens hem pas bespreekbaar. Op 2 september vond de officiŽle ondertekening van de Japanse capitulatie plaats aan boord van het Amerikaanse slagschip USS Missouri. Ook de oorlog in de Pacific was voorbij.

Discussie

Na de oorlog is het gebruik van de atoombom vele malen ter discussie gesteld. Tegenstanders voeren aan dat ook zonder de atoombom de Japanners zich hadden overgegeven en dat het gebruik van dit wapen alleen maar zorgde voor nodeloos lijden van de burgerbevolking. Het is zeker dat het keizerrijk op den duur had gecapituleerd. De militaire situatie van Japan was feitelijk al vanaf begin 1945 onhoudbaar. Dan was echter wel de vraag hoe lang dit nog zou duren. De Amerikanen waren bezig met het plannen van een invasie op de Japanse thuiseilanden. Hierbij werd rekening gehouden met het verlies van meer dan een miljoen militairen. Dat aantal is waarschijnlijk overdreven, maar dan nog bestaat er geen twijfel over dat een invasie grote verliezen met zich mee zou brengen. Het keizerlijke Japanse leger telde nog meer dan twee miljoen manschappen, bovendien werd er vanaf april 1945 gewerkt aan de oprichting van een burgermilitie, Het "Nationaal Vrijwillig Strijdkorps", dat uit maar liefst 28 miljoen personen zou moeten bestaan.

Tijdens de Amerikaanse veroveringen van Saipan en Okinawa hadden de Japanse militairen de burgerbevolking op grote schaal gedwongen om zelfmoord te plegen. De Amerikanen vreesden voor een herhaling van een dergelijk scenario bij een invasie van Japan zelf. Er waren feitelijk ook geen andere opties om Japan op de knieŽn te dwingen. Een blokkade van het land, zoals door sommige wel is voorgesteld, had ook tot de hongerdood van duizenden geallieerde krijgsgevangenen en miljoenen Japanse burgers geleid, voordat hiermee resultaat zou zijn bereikt; als dat Łberhaupt al was gebeurd. Anderen voeren aan dat Japan sowieso snel zou hebben gecapituleerd als de Sovjet-Unie de oorlog verklaard had aan het land, maar ook dat is lang niet zeker. De strijd had dan ook nog maanden kunnen voortduren met tienduizenden doden als gevolg. De invasie van Japan was er, ook nadat de Sovjet-Unie de oorlog had verklaard aan het land, hoe dan ook gekomen. De Amerikaanse plannen waren al in een ver gevorderd stadium.

Het gebruik van de atoombom moet worden bezien tegen de achtergrond van de tijd waarin deze werden ingezet. In 1945 waren er slechts weinigen die het gebruik ervan veroordeelden. De politici en het grootste deel van de wetenschappers in de Verenigde Staten stonden achter het besluit. Er was al zo veel geld aan het wapen uitgegeven, dat het vreemd zou zijn om er dan niets mee te doen. Het overgrote deel van de Amerikaanse bevolking was het eens met het gebruik van atoombommen tegen Japan. In november 1975 sprak Hirohito na een bezoek aan de Verenigde Staten de volgende woorden:
"Ik heb te doen met de burgers van Hiroshima, maar het bombardement kon niet voorkomen worden, daar de oorlog op dat tijdstip voortduurde."

Slachtoffers en overlevenden

Ook na de oorlog bleven de atoombom op Hiroshima en Nagasaki slachtoffers eisen. De personen die op 6 en 9 augustus waren blootgesteld aan de straling van de atoombom liepen en lopen een grotere kans op het krijgen van kanker en andere ziektes. Het uiteindelijke aantal slachtoffers is ook nu nog niet precies vast te stellen, mede omdat aan het einde van de oorlog het Japanse administratiesysteem niet goed meer werkte. De lijken van de meeste slachtoffers zijn in de dagen na 6 en 9 augustus verbrand, om het gevaar van verspreiding van ziektes tegen te gaan. Ook zijn van veel mensen geen stoffelijke resten meer teruggevonden. Van de mensen die na de oorlog in Hiroshima en Nagasaki overleden, werd vaak verkondigd dat dit kwam door de opgelopen straling tijdens de ontploffing van de atoombom. Dit kan echter lang niet altijd met zekerheid worden gezegd. Een totaal aantal van slachtoffers, inclusief naoorlogse doden dat vaak wordt genoemd is 140.000 in Hiroshima en 70.000 in Nagasaki. In het Guinness Book of Records komt men voor Hiroshima tot een totaal van 155.200 doden tijdens en na de oorlog. Op een plaquette bij het monument op de plaats van het epicentrum in Nagasaki wordt gesproken over een totaal van 73.884 doden.

De overlevenden van de atoombom worden in Japan aangeduid als Hibakusha (zij die de bom ontvingen). Na de oorlog en ook nog in het huidige Japan hebben zij en hun kinderen te maken met discriminatie. Voor een overlevende was het zeer moeilijk om een baan of huwelijkskandidaat te vinden, omdat zij worden bestempeld als onrein. In Hiroshima en Nagasaki zijn zeer sterke vredesbewegingen actief. Beide steden hebben een vredespark waarin de slachtoffers worden herdacht. In Hiroshima is een bekend monument (de Genbaku Domu), dat bestaat uit de ruÔne van een gebouw dat de explosie gedeeltelijk overleefde.

Charles Sweeney overleed op 18 juli 2004. Tibbets stierf op 1 november 2007 aan een hartaanval. Sweeney en Tibbets hebben het gooien van de atoombom na de oorlog altijd verdedigd. Volgens hen werd op die wijze de capitulatie van Japan mogelijk gemaakt en de oorlog gewonnen. Theodore van Kirk overleed op 28 juli 2014. Hiermee stierf het laatste bemanningslid van de Enola Gay. Van Kirk verklaarde in 1995 in een interview met de New York Times:
"Onder dezelfde omstandigheden zou ik het opnieuw doen. We waren al vijf jaar in oorlog. We vochten tegen een vijand die de reputatie had om zich nooit over te geven en nooit een nederlaag te aanvaarden. Het is moeilijk om over oorlog en moraliteit te praten in dezelfde zin. In de oorlog zijn zo veel twijfelachtige dingen gedaan. Waar was de moraal bij het bombardement op Coventry, of het bombardement op Dresden, of de Batan dodenmars, of de verkrachting van Nanking, of de aanval op Pearl Harbor? Ik geloof dat als je in oorlog bent een natie de moed moet hebben om te doen wat gedaan moet worden om de oorlog te beŽindigen, met het verlies van zo min mogelijk levens."

Definitielijst

capitulatie
Overeenkomst tussen strijdende partijen met betrekking tot de overgave van een land of leger.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
Hiroshima
Stad in Japan waar op 6 augustus 1945 de eerste atoombom op werd afgeworpen.
invasie
Gewapende inval.
Nagasaki
Japanse stad waarboven de VS op 9 augustus 1945 de tweede atoombom afgooide.
slagschip
Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Op 14 augustus 1945 neemt Keizer Hirohito de radiotoespraak op waarin hij de onvoorwaardelijke overgave van Japan aankondigt.
(Bron: World War 2 database)


Onder toeziend oog van General McArthur en de geallieerde vertegenwoordigers,ondertekent de Japanse General Yoshijiro Umezu de overeenkomst namens de Japanse strijdkrachten.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)


Luitenant-admiraal C.E.L. Helfrich ondertekent de Japanse capitulatie-overeenkomst namens Nederland.
(Bron: Dutchfleet)

Bekijk video
Bekijk video

Amerikaanse film uit 1946 over de verwoesting in Hiroshima en Nagasaki met beelden van na de atoombomaanval.
(Bron: YouTube)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
30-10-2015
Laatst gewijzigd:
20-08-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.