Der Staat gegen Fritz Bauer

Titel: Der Staat gegen Fritz Bauer
Regisseur: Lars Kraume
Acteurs: RŁdiger Klink, Burghart KlauŖner, Andrej Kaminsky, e.a.
Uitgebracht: 2015, op DVD/Blu-ray in 2016
Uitgever: Cinťart
Speelduur: 101 minuten
Omschrijving:

Op 11 mei 1960 voerde de Mossad, de IsraŽlische geheime dienst, in ArgentiniŽ een clandestiene operatie uit, waarbij de voortvluchtige nazi Adolf Eichmann werd opgepakt. Hij werd meegesmokkeld naar IsraŽl waar hij op 15 december 1961 door de rechtbank in Jeruzalem ter dood veroordeeld werd voor zijn rol bij de uitroeiing van de Joden door nazi-Duitsland. Zowel de IsraŽlische agenten als nazi-jager Simon Wiesenthal ontvingen lof voor de geslaagde arrestatie, maar de rol van de Duitse aanklager Fritz Bauer is lange tijd genegeerd geweest. De Duitse speelfilm ĎDer Staat gegen Fritz Bauerí van regisseur Lars Kraume vertelt hoe Fritz Bauer bijdroeg aan de berechting van Eichmann.

De in 1903 als kind van Joodse ouders in Stuttgart geboren Fritz Bauer had er alle reden voor om de naziís te haten. Als lid van de sociaaldemocratische partij en de Reichsbanner, een linksgeoriŽnteerde paramilitaire organisatie ter verdediging van de republiek, nam hij het gedurende de vroege jaren Ď30 op tegen de naziís in de straten van Stuttgart. Na een mislukt plan voor een algemene staking in zijn stad werd hij in mei 1933, samen met medestanders, opgepakt en gevangengezet in concentratiekamp Heuberg. Na zijn vrijlating en ontslag als rechter vluchtte hij in 1935 via Denemarken naar het neutrale Zweden, wat vermoedelijk zijn redding was, omdat hij als Jood anders later ten prooi gevallen zou zijn aan de Holocaust.

In de film zien we Bauer pas op latere leeftijd, gedurende de tweede helft van de jaren Ď50. Na de oorlog is hij teruggekeerd in Duitsland en in 1956 benoemd tot districtsaanklager voor de deelstaat Hessen. Ondanks bedreigingen uit vroegere nazikringen en tegenwerking binnen het gerechtssysteem van de Bondsrepubliek, waar oud-naziís nog steeds een vinger in de pap hebben, zet hij zich in voor de veroordeling van verdachten van nazimisdaden. Wanneer hij via een voormalige concentratiekampgevangene in ArgentiniŽ op het spoor komt van Eichmann is hij vastbesloten de voormalige SSíer voor het Duitse gerecht te brengen. Op steun van collegaís hoeft hij nauwelijks te rekenen, bang als ze zijn dat Eichmann tijdens een openbaar proces wel eens de namen kan noemen van prominente figuren in West-Duitsland die betrokken waren bij nazimisdaden.

Daarom wendt Bauer zich in het geheim tot de Mossad, waarbij hij zich feitelijk schuldig maakt aan landverraad. Behalve deze verhaallijn speelt in de film ook een ander pijnpunt uit de naoorlogse Bondsrepubliek een belangrijke rol. Homoseksueel geslachtsverkeer was er volgens paragraaf 175 strafbaar van 1871 tot 1994 en werd zowel tijdens als na de nazitijd streng gehandhaafd. Hoewel hij getrouwd is, leeft Bauer al jaren gescheiden van zijn vrouw en valt hij eigenlijk op mannen. Daarom voelt hij zich verbonden met zijn jongere ondergeschikte, de fictieve Karl Angermann. Die wil als openbaar aanklager een jongeman die is opgepakt voor homoseksueel contact bestraffen met slechts een symbolisch geldbedrag, wat tot ongenoegen leidt binnen de conservatieve rechtbank. Wanneer Angermann zelf verliefd wordt op een nachtclubzanger die zich verkleed als vrouw brengt hij zichzelf in een chantabele positie en is het de vraag of zijn baas, Bauer, hem kan beschermen.

Hoewel ze ogenschijnlijk weinig met elkaar te maken hebben, zijn zowel de moeizame vervolging van nazioorlogsmisdadigers als het verbod op homoseksueel contact twee met elkaar verbonden themaís. Beide illustreren ze het feit dat de naoorlogse weg van Duitsland richting vrijheid en democratie lang was. Op dit moeizame pad was Fritz Bauer een belangrijke speler. Niet zozeer vanwege zijn rol bij de berechting van Eichmann in Jeruzalem, maar vooral door zijn strijd voor de democratisering van de West-Duitse overheid en de door hem in het begin van de jaren Ď60 als hoofdaanklager opgetuigde Auschwitzprocessen in Frankfurt am Main, waarbij 22 Duitsers werden aangeklaagd voor misdaden in concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz. Zelf was hij overigens niet tevreden met de uitkomst van dit proces, omdat de rechters volgens hem meer waarde hechtten aan de bevelen die de beklaagden in Auschwitz opgevolgd hadden dan aan persoonlijke schuld.

In ĎDer Staat gegen Fritz Bauerí zien we slechts een fractie van de betekenisvolle historische rol van Fritz Bauer, die in 1968 overleed, maar dat is genoeg om recht te doen aan hem. De markante en licht melancholische, maar doortastende en rechtvaardige figuur wordt door acteur Burghart KlauŖner zowel fysiek als psychologisch levensecht geportretteerd. De film is een krachtige aanklacht tegen de dubbele moraal van het naoorlogse West-Duitsland, dat de democratische waarden enerzijds omarmde, maar anderzijds nalatig was om de nazinalatenschap definitief van zich af te schudden. Het was mede te danken aan de berechting van Eichmann door de jonge staat IsraŽl en de Auschwitzprocessen dat jongere generaties Duitsers zich bewust werden van de misdaden van hun ouders en grootouders en hier afstand van gingen nemen. Deze film is een overtuigende hulde aan de vroegtijdige rol van Fritz Bauer bij dit bewustwordingsproces.

Beoordeling: (Zeer Goed)

Definitielijst

democratie
Letterlijk: demos (volk) kratein (regeert). Democratie is een bestuursvorm waar de regering door een meerderheid van het volk gekozen wordt en waarbij het volk de leiders op het rechte pad houdt door de mogelijkheid deze regering weg te sturen als een meerderheid van het volk het niet meer eens is met de regering.
Holocaust
Aanduiding voor de vernietiging van het Europese Jodendom door de nazi's. Holokauston is de Griekse benaming voor een geheel verbrande offergave.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
vernietigingskamp
Kamp waar tijdens de Tweede Wereldoorlog grote groepen mensen (voornamelijk Joden en zigeuners) door de SS werden geliquideerd door middel van vergassing. Auschwitz, Treblinka en Majdanek zijn drie voorbeelden van vernietigingskampen.

Afbeeldingen


Bestel nu bij bol.com

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
19-09-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.