Operatie Source: Britse minionderzeeŽrs versus Duits slagschip

Proloog

Inhoudsopgave

De Tirpitz was het tweede Bismarck-klasse slagschip dat gebouwd werd voor de Kriegsmarine. De kiel werd gelegd op 2 november 1936 op de Kriegsmarinewerft te Wilhelmshaven. Op 1 april 1939 werd het schip te water gelaten en op 25 februari 1941 in dienst gesteld door commandant Kapitšn zur See Friedrich Karl Topp. Tegen die tijd had de Britse luchtmacht, de Royal Air Force, al meerdere luchtaanvallen met tweemotorige Handley Page Hampden en Vickers Wellington bommenwerpers uitgevoerd. Deze aanvallen hadden de bouw van het machtige Duitse schip echter niet kunnen ophouden, laat staan verhinderen. Voordat het slagschip haar proefvaarten kon aanvangen werd de Tirpitz nog tweemaal het doel van Britse luchtaanvallen, maar deze hadden eveneens weinig gevolgen. De 2.065 bemanningsleden van de Tirpitz werden gedurende het jaar 1941 klaargestoomd voor hun taak aan boord van het slagschip. Op 5 mei 1941 bezocht Adolf Hitler hoogstpersoonlijk de twee Bismarck-klasse slagschepen in Gotenhafen, de door de Duitsers bezette en omgedoopte Poolse havenstad Gdynia aan de Oostzee. Elf dagen later vertrok de Bismarck samen met de zware kruiser Prinz Eugen uit Gotenhafen, haar ondergang tegemoet. De beide schepen hadden de taak gekregen geallieerde konvooien aan te vallen op de Atlantische Oceaan, maar werden opgejaagd door de Britse thuisvloot. Op 27 mei 1941 werd de Bismarck door een Britse overmacht tot zinken gebracht.

De zusterschepen Bismarck en Tirpitz waren de grootste en zwaarst bewapende Duitse slagschepen van de Tweede Wereldoorlog. De beide schepen hadden een standaard waterverplaatsing van 42.000 ton en een lengte van bijna 250 meter. Ze waren zwaar bepantserd, maar beschikten door hun twaalf Wagner hogedrukketels en drie krachtige stoomturbines toch over een maximale snelheid van 30 knopen of ruim 55 kilometer per uur. De schepen waren bewapend met acht 38cm kanonnen in vier dubbelopstellingen, twaalf 15cm kanonnen en zestien 10,5cm kanonnen. Verder hadden de slagschepen tientallen luchtafweermitrailleurs en vier boordvliegtuigen aan boord. De bemanning bestond uit ruim 2.000 officieren en manschappen.

Grossadmiral Erich Raeder, de opperbevelhebber van de Kriegsmarine, stelde op 13 november 1941, nadat de opwerkperiode van de Tirpitz voltooid was, voor om het slagschip in Noord-Noorwegen te stationeren om daar te fungeren als Fleet in Being. De aanwezigheid van het slagschip aldaar zou de Britse thuisvloot dwingen de Arctische konvooien van IJsland en Schotland naar Moermansk in de Sovjetunie te beschermen. De Britse oorlogsvloot zou zich op deze wijze niet bezig kunnen houden met een eventuele herovering van het strategisch zeer belangrijke Noorwegen. Hitler, die na het verlies van de Bismarck zusterschip Tirpitz verboden had zich op de oceaan te wagen, stemde in. De bewapening van het Duitse slagschip werd uitgebreid en begeleid door vier torpedobootjagers vertrok de Tirpitz op 14 januari 1942 naar Trondheim in Noorwegen. De Britten waren op de hoogte van het vertrek van de Tirpitz en haar escorte omdat zij inmiddels de Duitse Enigmacodes konden ontcijferen. Door de slechte weersomstandigheden kon de Royal Air Force echter geen actie ondernemen. Twee dagen later werden de Duitse oorlogsschepen in Trondheim verkend door een Brits verkenningstoestel, maar nog diezelfde dag vertrok het slagschip naar de Faettenfjord ten noorden van Trondheim. Daar aangekomen ging de Tirpitz voor anker op een beschutte plek en werd met netten gecamoufleerd. Op de kliffen boven de fjord werden enkele luchtafweerbatterijen geplaatst en rond het slagschip werden torpedonetten aangebracht.

Twee weken later voerde RAF Bomber Command, onder codenaam Operatie Oiled, de eerste luchtaanval op de Tirpitz in Noorwegen uit. Door slecht weer faalde de aanval van de Britse viermotorige Short Stirling en Handley Page Halifax bommenwerpers echter. Maar ook de Tirpitz voerde mislukte aanvalspogingen uit op geallieerde Arctische konvooien. De belangrijkste poging droeg codenaam Sportpalast en die vond plaats in maart 1942. De Tirpitz en de drie begeleidende torpedobootjagers konden slechts ťťn geallieerd koopvaardijschip vinden en tot zinken brengen voordat het Duitse slagschip bijna zelf slachtoffer werd van Britse gevechtsvliegtuigen die afkomstig waren van vliegdekschepen. Op 13 maart keerde de Tirpitz behouden terug in de Faettenfjord. De volgende drie maanden werd het slagschip driemaal aangevallen door de Britse luchtmacht, maar slecht weer deed alle pogingen mislukken. Tijdens Operatie RŲsselsprung werden bijna alle Duitse grote oppervlakteschepen ingezet om twee zwaarbewaakte geallieerde konvooien aan te vallen. De Duitse oorlogsschepen vertrokken op 1 juli 1942 vanuit Noorse fjorden en de Britten vonden de dreiging van de Duitse schepen dermate groot dat zij de konvooien uiteen stuurden. Dit bleek een catastrofale fout te zijn, want ruim de helft van de koopvaardijschepen werd door Duitse vliegtuigen en U-booten tot zinken gebracht. Alleen de dreiging van de Duitse, grote oppervlakteschepen was voldoende geweest om de geallieerde konvooien uitelkaar te drijven. In het najaar van 1942 kreeg het Duitse slagschip onderhoud terwijl het voor anker lag in de Faettenfjord. Tijdens deze periode werd de Tirpitz aangevallen door de Britten en de Noren met zogenaamde Chariots, menselijke torpedo`s. Ook deze aanval liep op niets uit door slecht weer.

In februari 1943 kwam het slagschip Scharnhorst de Duitse marine gelederen in Noorwegen versterken en samen met de Tirpitz ondernam het schip een aanval op Britse steunpunten en weerstations op Spitsbergen. De beide slagschepen werden beschermd door tien torpedobootjagers terwijl zij Operatie Sizilien uitvoerden. Na de aanval keerden de Duitse slagschepen terug naar hun schuilplaatsen in de Noorse fjorden. De Tirpitz ging voor anker in de Kaafjord, een zijtak van de Altafjord in het uiterste noorden van Noorwegen. Hoewel Operatie Sizilien niet zo heel veel invloed op het oorlogsverloop in Noorwegen had uitgeoefend, konden de Britten de dreiging van de Tirpitz, of de Eenzame Koningin van het Noorden, zoals het slagschip inmiddels door de Noren werd genoemd, niet negeren.

Definitielijst

Bomber Command
Onderdeel van de RAF dat zich met strategische en soms tactische bombardementen (zoals in NormandiŽ) bezighield.
Fleet in Being
Een oorlogsvloot die strijd vermijdt, maar door haar kracht en locatie de vijand dwingt tot versterkingen en zo deze eenheden weerhoudt van inzet elders.
Kriegsmarine
Duitse marine, naast de Heer en de Luftwaffe onderdeel van de Duitse Wehrmacht.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Operatie Oiled
Codenaam voor een Britse luchtaanval op het Duitse slagschip Tirpitz in Faettenfjord, Noorwegen op 30 en 31 januari 1942. De aanval door RAF Bomber Command was wegens het slechte weer niet succesvol.
Operatie RŲsselsprung
Codenaam van de geplande Duitse aanval op Arctic convoy PQ-17 door onder andere het slagschip Tirpitz, de zware kruisers Admiral Hipper, Admiral Scheer en LŁtzow, juli 1942.
Operatie Sizilien
Codenaam van de Duitse actie tegen een geallieerd weerstation op Spitsbergen, 6 september 1943. De aanval werd ingeleid door het slagschip Tirpitz, de slagkruiser Scharnhorst en negen torpedobootjagers.
slagschip
Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Een X-craft tijdens een oefening.
(Bron: Navy News)


De Tirpitz tijdens een proefvaart op de Oostzee.
(Bron: Bundesarchiv)


Duitse oppervlakteschepen op weg voor Operatie RŲsselsprung, onder andere de Tirpitz, de Admiral Hipper en de Admiral Scheer, juli 1942.
(Bron: Courtesy of Michael W. Pocock)


De Tirpitz in de Kaafjord, maart 1943.
(Bron: Bundesarchiv)

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
20-12-2016
Laatst gewijzigd:
21-12-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.