Japanse slagschepen van de Yamato-klasse

Proloog

Inhoudsopgave

Tot ongeveer 1870 werden Japanse oorlogsschepen vooral gebouwd ter directe bescherming van de kustlijnen van het Land van de Rijzende Zon. In 1875 besloten de Japanners echter, in navolging van andere belangrijke en invloedrijke mogendheden, over te gaan op een marine met oceaanwaardige schepen. Als vanzelfsprekend wendden zij zich tot de Britten omdat die toentertijd over de grootste technische kennis beschikten betreffende het bouwen van grote oorlogsschepen. De Japanners bestelden een stalen fregat bij de Londense werf Samuda Brothers dat in 1877 in Japanse dienst werd gesteld als Fuso. Het schip voldeed uitstekend en werd de grondlegger van een moderne marine. Om niet alleen in kwaliteit, maar ook in kwantiteit aan hun ambities en verwachtingen te voldoen bestelde de Japanse regering vervolgens oorlogsschepen in zowel Groot-BrittanniŽ als Frankrijk en liet men tevens op eigen bodem schepen op stapel zetten. Twintig jaar later kon de Japanse marine adequaat en geheel zelfstandig het vaderlandse eilandenrijk en de omliggende zeeŽn beschermen.

De eerste echte test voor de Japanse marine kwam in 1894 toen het land in oorlog verzeild raakte met China. De gewonnen zeeslagen van Asan, Yalu en Wei-Hai-Wei bewezen het nut van een goed functionerende zeemacht. Dit werd nog eens op een heel duidelijke wijze bevestigd tijdens de Japans-Russische Oorlog van 1904-1905 toen de Japanners de Russische vloten van de kaart veegden tijdens de zeeslagen in de Gele Zee en bij Tsushima.

Deze successen waren echter nog steeds primair gebaseerd op Britse schepen en scheepsbouwkunde. Maar de Japanners leerden snel en begonnen nog voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog aan de bouw van een moderne vloot op eigen werven. In 1913 werd nog besloten om de slagkruiser Kongo in Groot-BrittanniŽ te laten bouwen om zoveel mogelijk moderne bouwtechnieken te kunnen overnemen. Van 1914 tot 1920 kon de Japanse Keizerlijke Marine maar liefst tien slagschepen toevoegen aan de snel groeiende oorlogsvloot, die alle op Japanse werven gebouwd waren. Het enige wat de ambities van de Japanse marine in de weg stond om nog veel meer slagschepen op stapel te zetten, was het nijpend tekort aan hoogwaardig staal. Dit essentiŽle bouwmateriaal moest ingevoerd worden uit vooral Groot-BrittanniŽ en de Verenigde Staten en leverde onder andere door de hoge (transport-) kosten veel problemen op.

Het Vlootverdrag van Washington, dat in 1921 ondertekend werd door de Verenigde Staten, Groot-BrittanniŽ, Japan, Frankrijk en ItaliŽ om de enorme expansie van de slagvloten in te perken, riep een halt toe aan de nieuwbouw van Japanse slagschepen. De Japanners concentreerden zich tot 1930 op het moderniseren van de bestaande vloot en door hun innovatieve instelling slaagden zij daar heel goed in. Gedurende die jaren vroeg Japan steeds aan de Verenigde Staten en Groot-BrittanniŽ om qua tonnage gelijkgesteld te worden aan de twee grootste marines van de wereld. Beide landen weigerden echter steeds rigoureus en in 1934 zegde Japan eenzijdig de vlootovereenkomsten van Washington uit 1921 en het Vlootverdrag van London uit 1930 op. Het Land van de Rijzende Zon negeerde ook het Tweede Vlootverdrag van London uit 1936 dat onder andere voorzag in beperkingen voor slagschepen betreffende het maximale tonnage, 35.000 ton, en een primaire bewapening met een maximaal kaliber 40,6cm.

In 1937 gingen alle grote marines over tot het bouwen van nieuwe slagschepen, die echter allemaal beperkt werden door het tweede vlootverdrag van Londen. De Japanners kenden geen beperkingen meer hetgeen resulteerde in het ontwerp van de reuze slagschepen van de Yamato-klasse, de grootste slagschepen die ooit gebouwd zouden worden. De Japanse Keizerlijke Marine ging er toen nog vanuit dat slagschepen de beslissende rol zouden spelen bij elke zeeslag en dat hun voornaamste vijand de US Navy zou zijn. Om deze reden werd de enige beperking voor de bouw van de Yamato-klasse slagschepen de capaciteit van de Japanse bouwwerven. De Japanners bestelden echter zowel de reuze slagschepen als nieuwe vliegdekschepen waardoor er op de nationale werven een grote bouwachterstand ontstond.

De afmetingen van de slagschepen van de Yamato-klasse werden bepaald door het grootste formaat slagschip waarvan de Japanners dachten, dat de Verenigde Staten zou gaan bouwen. Ten onrechte meenden ze dat de US Navy erop zou staan dat de schepen door het Panamakanaal moesten kunnen om zich snel van de Atlantische naar de Stille Oceaan te verplaatsen en andersom. Toen de eerste plannen voor de Yamato-klasse slagschepen in 1935 werden voorgesteld, dachten de Japanners dat de Amerikanen beperkt zouden zijn tot een slagschip met een standaard waterverplaatsing van 63.000 ton, met een bewapening van maximaal tien 40,6cm kanonnen en een maximale snelheid van 23 knopen.

De US Navy had inderdaad plannen om slagschepen te bouwen van 65.000 ton, met een bewapening van twaalf 41cm kanonnen en een maximale snelheid van 28 knopen. Dit zouden de slagschepen van de Montana-klasse worden. Nadat de Amerikaanse marine de beschikking had gekregen over de vier snelle Iowa-klasse slagschepen en nadat in de loop van de Tweede Wereldoorlog gebleken was dat slagschepen geen partij vormden voor grootscheepse luchtaanvallen, werd de bouw van de Montana`s geannuleerd.

De eerste Japanse plannen voorzagen in een slagschip met een standaard waterverplaatsing van 69.500 ton en een maximale snelheid van 31 knopen, maar dit was zelfs voor de ambitieuze Japanse marine te hoog gegrepen. Er zouden nog 23 ontwerpen op tafel komen voordat in maart 1937 gekozen werd voor een slagschip met een standaard waterverplaatsing van 65.000 ton, een bewapening van negen 46cm kanonnen en een maximale snelheid van 27 knopen.

Om te voorkomen dat de nieuwe slagschepen een te grote diepgang zouden krijgen, wat beperkingen zou opleveren voor de bereikbaarheid van havens en ankerplaatsen, werden de schepen breder in relatieve vergelijking met buitenlandse tijdgenoten. De grote bolvormige boeg verminderde de weerstand bij hoge vaart met ruim acht procent. Om gewicht te besparen werd de hoofdpantsergordel geÔntegreerd in de romp. Het pantser was bedoeld om 46cm granaten te weerstaan en het gepantserde dek rustte op de pantsergordel. Het gepantserde deel van het schip werd hierdoor wel betrekkelijk kort waardoor de voor- en achtersteven kwetsbaar bleven. Tevens was de onderwaterbescherming zwak voor een schip van deze afmetingen. Verder werd gewicht bespaard door delen van de romp te lassen in plaats van te klinken waarvoor overlappende scheepshuidplaten benodigd zouden zijn.

Eťn van de zwakste punten in het ontwerp was echter de toepassing van gescheiden secundaire batterijen tegen oppervlakte- en luchtdoelen. Er had meer gewicht bespaard kunnen worden door de toepassing van middelzware kanonnen met een grote elevatiehoek, die tegen beide doelen ingezet konden worden. De vier drieling 15,5cm torens tegen oppervlaktedoelen, die afkomstig waren van de kruisers van de Mogami-klasse tot die de beschikking kregen over 20,3cm kanonnen, hadden bovendien een zwak pantser en de torens werden niet versterkt toen ze op de slagschepen werden geplaatst. Verder verbruikten de Yamato-klasse slagschepen zeer veel brandstof. Tevens zou de luchtdruk van de primaire kanonnen dusdanig groot worden dat kleinere obstakels op de open dekken, zoals de luchtafweermitrailleuropstellingen en reddingsboten, moesten worden voorzien van lichte pantserschilden.

In 1937 werden twee Yamato-klasse slagschepen besteld; de Yamato en de Musashi. In 1939 volgde de bestelling van nog eens twee slagschepen: de Shinano en een vierde schip dat alleen bekend staat onder het bouwnummer: No. 111. Na het verlies van vier vliegdekschepen tijdens de Slag bij Midway kreeg de marinewerf in Yokosuka, waar de Shinano in aanbouw was, opdracht om het schip af te bouwen als vliegdekschip. De bouw van No. 111 werd in 1942 gestopt toen het schip voor dertig procent voltooid was. De materialen die voor het slagschip bestemd waren, werden gebruikt voor de bouw van nieuwe vliegdekschepen.

De bouw van de Yamato-klasse slagschepen moest in het geheim plaatsvinden zodat de Amerikanen niet op tijd konden starten met de bouw van gelijkwaardige of zelfs grotere slagschepen. De kielleggingen vonden dan ook plaats in overdekte dokken en de afbouwkades werden afgeschermd door grote matten die als gordijnen opgehangen werden. Fotograferen was streng verboden op de bouwwerven. Ook werden de proefvaarten van de schepen niet of slechts sporadisch vastgelegd op de gevoelige plaat. Daarom worden in vrijwel elk boek en bij elk artikel over de Yamato-klasse slagschepen, dezelfde foto`s getoond.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
kaliber
De inwendige diameter van de loop van een stuk geschut, gemeten bij de monding. De lengte van de loop wordt vaak aangegeven in het aantal kalibers. Zo is bv de loop van het kanon 15/24 24 ◊15 cm lang.
slagschip
Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.
Vlootverdrag van Washington
Een op 6 februari 1922, door de Verenigde Staten, Groot-BrittanniŽ, Japan, Frankrijk en ItaliŽ, ondertekend verdrag waarin de landen elkaar beperkingen oplegden betreffende het aantal, grootte en bewapening van de belangrijkste typen oorlogsschepen om een nieuwe wapenwedloop te voorkomen.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Yamato onderweg tijdens proefvaarten medio 1941.
(Bron: Wikipedia)


Model van de Musashi.

Informatie

Artikel door:
Peter Kimenai
Geplaatst op:
08-03-2017
Laatst gewijzigd:
23-03-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.