VIP-gevangenen van de SS in de Alpenfestung

In hotel Pragser Wildsee

Hotel Pragser Wildsee

De vorige dag al was het SS-officier Stiller, dankzij tussenkomst van de verantwoordelijke kwartiermeester van de Wehrmacht, gelukt om het hotel Pragser Wildsee te ontruimen. De bevrijde gijzelaars werden in legervrachtwagens vervoerd naar het op 1.496 meter hoogte gelegen berghotel. Het kostte de zwaar beladen vrachtwagens grote moeite de steile en besneeuwde bergweg te bestijgen. "Op de helft van het traject moesten we uitstappen en de overige anderhalf uur te voet afleggen", zo vertelde Isa Vermehren. "Door diepe, losse sneeuw, die kort geleden gevallen was, liepen we, niet gewend aan het lange wandelen en ietwat buiten adem, dieper de besneeuwde bergen in, tot we uiteindelijk een Duitse soldaat met een geweer naderden, die voor de toegang van het hotelterrein had postgevat."

De aankomst bij het uniek gelegen hotel aan de rand van het gelijknamige bergmeer en uitkijkend op de 2.810 meter hoge Seekofel, moet voor de groep een overweldigende ervaring zijn geweest. Er was echter ťťn bijkomstigheid en dat was dat het hotel enkel in de zomer geopend was. De hoteleigenaresse, Emma Heiss-Hellenstainer ontving haar onverwachte gasten desondanks met open armen.

Griesmeelsoep

"De welwillende bezitster van het hotel Pragser Wildsee had zich onmiddellijk bereid verklaard haar grote gebouw als veilig onderkomen ter beschikking te stellen voor onze op zo merkwaardige wijze hierheen opgedreven groep", aldus Isa Vermehren. "Het speet haar dat het enkel een zomerhotel was en dat ze daarom niet in staat was ons tegen de heersende kou te beschermen, maar ze zou alles in het werk stellen om het ons aangenaam te maken." Bij het kwartier maken kreeg de gastvrouw hulp van Fregattenkapitšn Franz Liedig, die in november 1944 gearresteerd was op verdenking van betrokkenheid bij de samenzwering tegen Hitler. Samen maakten ze een kamerindeling, waarbij nationaliteiten zoveel mogelijk bij elkaar werden geplaatst en families met kinderen een kamer met kachel toegewezen kregen.

Terwijl er anders culinaire lekkernijen op de menukaart stonden, moesten de hotelgasten die eerste dag genoegen nemen met griesmeelsoep, bereid met een kleine zak griesmeel die de gijzelaars meegebracht hadden vanuit Dachau. Met hun kommen en lepels, eveneens uit het kamp, gingen ze in de rij staan toen de soep verdeeld werd. "Ze vonden de soep heerlijk", zo verklaarde de waardin, "en waren blij dat ze eindelijk weer in een echt bed konden slapen!" De lokale bevolking schoot opnieuw te hulp door levensmiddelen en kleding te geven aan de hotelgasten.

Kleine Volksbond

De bijzondere locatie van het hotel had een helend effect op het gemoed van de mannen en vrouwen die de voorafgaande periode zoveel hadden moeten doorstaan. Fey von Hassell noemde de plek "het paradijs op aarde". De sfeer tussen de vips van 17 nationaliteiten was opperbest. Er werd zo respectvol met elkaar omgegaan dat Isa Vermehren de groep later een "kleine Volksbond" noemde. In de karakteristieke huiskapel van de familie Hellenstainer, vlakbij het hotel, werd op 1 mei 1945 een kerkdienst georganiseerd, waarbij de ex-gijzelaars hun dank betuigden voor hun redding.

Amerikanen

Ondanks de idyllische omgeving, loerde er nog steeds gevaar voor de bevrijde gijzelaars. Om hen te beschermen tegen gedeserteerde Duitse soldaten, die aan het plunderen geslagen waren, en Italiaanse partizanen werd de toevallig in de buurt aanwezige Gebhard von Alvensleben, een neef van Wichard von Alvensleben, belast met de bewaking van het hotel. Hij had 80 soldaten onder zich die gelegerd waren in Toblach. Er zouden zich echter geen incidenten voordoen. Op 2 mei capituleerde de Wehrmacht in ItaliŽ, waarna op 4 mei circa 170 Amerikaanse soldaten van de 85th Division van het V Army, onder aanvoering van Captain John Atwell, hotel Pragser Wildsee bereikten. Ze namen de Duitse bewakers krijgsgevangen, maar niet voordat Payne Best zowel Wichard als Gebhard von Alvensleben had bedankt voor hun ridderlijke houding en een goed woordje voor hen deed bij de Amerikanen.

Gedurende de laatste dagen in het hotel stonden de gijzelaars onder Amerikaans toezicht. Het ontbrak hun aan niets, want de Amerikanen hadden voldoende voedsel, kleding en medicijnen meegenomen. De hotelgasten werden bedolven onder de sigaretten en chocolade. Kort na de Amerikaanse militairen arriveerde ook de internationale pers die het opmerkelijke verhaal van de gijzelaars wereldkundig maakte.

Na de oorlog

Na een verblijf van ruim een week in hotel Pragser Wildsee werd het internationale gezelschap door de Amerikanen via Verona naar Napels overgebracht, waarvandaan de meeste niet-Duitse vips terugkeerden naar hun moederland. Hoewel ook de Duitsers hoopten op een vlugge terugkeer naar hun Heimat werden zij eerst ondergebracht in hotel Paradiso Eden in Anacapri op het eiland Capri. Daar werden ze door de Amerikanen onderworpen aan een nauwkeurig onderzoek naar een mogelijk naziverleden. De Duitse militairen werden als krijgsgevangenen overgebracht naar een militaire gevangenis in Duitsland.

Meerdere Duitsers uit de gijzelaarsgroep zouden later vervolgd worden vanwege hun rol in het Derde Rijk, waaronder Hjalmar Schacht, die tijdens het proces van Neurenberg vrijgesproken werd van alle beschuldigingen (zie: slotverklaring Schacht en Vonnis Schacht). SS-ObersturmbannfŁhrer Stiller, de aanvoerder van het gijzelaarstransport, werd na de oorlog gearresteerd en kwam op 14 september 1951 vrij uit Amerikaanse gevangenschap.

Enkele niet-Duitse gijzelaars speelden na de oorlog opnieuw een belangrijke rol in hun land. Lťon Blum was van 1946 tot 1947 voorzitter van de voorlopige Franse regering en Alexandros Papagos was van 19 november 1952 tot zijn dood op 4 oktober 1955 premier van Griekenland. De enige Nederlandse ex-gijzelaar, oud-minister van Defensie Jannes Johannes Cornelis van Dijk, keerde niet meer terug in de politiek.

Hereniging

In 2005 vond in de kapel bij hotel Pragser Wildsee een hereniging plaats tussen de nog levende ex-gijzelaars. Een monument werd onthuld met daarop de namen van alle gijzelaars die op 30 april 1945 in het hotel opgevangen werden.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hotel Pragser Wildsee aan het begin van de 20e eeuw.
(Bron: Archiv Pragser Wildsee)


De gijzelaars bij hotel Pragser Wildsee na de aankomst van de Amerikanen.
(Bron: Archiv Pragser Wildsee)


Bogislav von Bonin (in het uniform van de Wehrmacht) met Sigismund Payne Best (meest rechts) na het arriveren van de Amerikanen.
(Bron: Archiv Pragser Wildsee)


Groepsfoto van de bevrijde gijzelaars voor het hotel.
(Bron: Archiv Pragser Wildsee)


Bericht uit Trouw van 19 mei 1945.
(Bron: Koninklijke Bibliotheek)

Informatie

Artikel door:
Kevin Prenger
Geplaatst op:
26-03-2017
Laatst gewijzigd:
06-05-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.