Verbelen, Robert Jan

Naoorlogse activiteiten

Vlucht naar Oostenrijk

Na de oorlog vluchtte Verbelen vanuit Duitsland naar Oostenrijk waar hij ging werken voor de Amerikaanse contraspionagedienst.

Rond 1970 werd Verbelen geÔnterviewd door de Vlaamse extreemrechtse beweging Vlaamse Militanten Orde. In het interview verklaarde Verbelen dat hij zich in Zell am See bij de Amerikanen had aangemeld. In Zell am See had Verbelen de Amerikaanse legerkapitein Roemer ontmoet die hem werk bezorgde als manager bij Hotel Austria, dat ook een Amerikaanse officiersclub huisvestte. Toen werd hij opnieuw door het Counter Intelligence Corps (CIC) benaderd. In de veronderstelling dat zijn ware identiteit was achterhaald vreesde hij naar BelgiŽ te worden gerepatrieerd en berecht. Tot zijn verbazing werd hij door twee leden van het CIC gerekruteerd, majoor Chidrik en het hoofd van het denazificatieprogramma, sectie Wenen Captain Frank Harris. Verbelen werd zo Harrisí rechterhand. Harris werkte voor het 430th Counter Intelligence Corps Detachment in Wenen. De taak van dit onderdeel was: "de opsporing van overlopers, propaganda-, staatsondermijnende activiteiten, de opsporing en preventie van spionage of sabotage activiteiten binnen de grensen van het door de Geallieerde gecontroleerde gebieden in Oostenrijk, in de periode van mei 1945 tot augustus 1955."

Volgens Verbelen zou hij in 1946 in Wenen een voormalige collega hebben ontmoet met wie hij in BelgiŽ had samengewerkt en de voormalige SS-HauptsturmfŁhrer Hermann Milleder. De laatste had hem gevraagd of hij zich wilde inzetten voor de strijd tegen het communisme. Verbelen antwoordde hierop positief en werd vervolgens naar het 430th Counter Intelligence Corps Detachment gebracht aan de Porzellangasse. Daar werd hij voorgesteld aan zijn toekomstige baas Harris. Harris informeerde hem dat hij niet Verbelens echte naam wilde weten maar een alias moest opgeven: "De Verenigde Staten van Amerika kon het zich niet veroorloven zich te officieel te alliŽren met voormalige SS leden en waarschuwde dat wanneer calamiteiten zich voordeden, Verbelen niet op steun hoefde te rekenen van het Amerikaanse leger."

Een maand later begon Verbelen te werken voor de CIC, in het bijzonder voor Harris, als leider van het netwerk van informanten dat "positieve en politieke inlichtingen" inwon. Hij werd ondergebracht in een tabakshandel. Vandaar uit werden de operaties gecoŲrdineerd. Verbelen rapporteerde doorgaans aan Milleder en aan Harrisí assistent Bruger. De laatste viel twee jaar later in handen van de Russische geheime dienst.

Erg succesvol was de CIC niet. Een aantal CIC agenten van twee informanten netwerken genaamd "Bobby"en "Nick"werden door Bruger verraden. In 1948 werd Bruger door de Russische geheime dienst ontvoerd en biechtte alles op. Het netwerk van Verbelen onder de naam "Herbert" bleef operationeel. Kort daarna volgde een reorganisatie, waarbij alle antecedenten van de agenten werden nagetrokken en geverifieerd.

Verbelen werd gevraagd een zogenaamd Personal History Statement in te vullen, waarbij Harris Verbelen adviseerde deze hierbij een valse naam te gebruiken. Op deze wijze verkreeg Verbelen zijn nieuwe alias: Alfred Heinrich Gustave Schwab.

íAlfred Schwabí bleef aan het hoofd staan van de groep "Herbert" (later het departement "H" genoemd). Het was een CIC tak, bestaande uit 150 voormalige SDíers, SSíers en Gestapoleden. Zowel mannen als vrouwen maakten er deel van uit, evenals Hongaarse en Kroatische fascisten. Het doel was de communistische geheime dienst) te bestrijden, organisaties te penetreren en misinformatie te verspreiden. Schwab benaderde oud-naziís die communist waren geworden en maÓtresses en / of vrienden van de leden van de Communistische Partij in Oostenrijk. Schwab probeerde via zijn netwerk hen om te kopen of te chanteren in ruil voor informatie.

Kortom, de Koude Oorlog was in volle gang. Kennelijk was hij zo succesvol dat hij tot twee maal aan toe een speciale dankbetuiging kreeg van de Oostenrijkse sociaal-democratische minister van Binnenlandse Zaken, Oskar Helmer.

Ratlines

"Schwab" had voor zijn departement "H"een specialist aangetrokken, een voormalige nazi expert in falsificaties, die de benodigde identiteitskaarten, passen en stempels kon namaken voor zijn eigen dekmantel en die van zijn ondergeschikten. De CIC gebruikte de expert om "vluchtelingen"uit Wenen te smokkelen.

Dit werd bevestigd in een interview waarbij Verbelen verklaarde dat hij contacten had met voormalige kameraden in Europa, Zuid-Afrika en Zuid- Amerika. "Ik heb veel mensen aan valse identiteitskaarten geholpen om uit te wijken naar Zuid Afrika, Ierland, Spanje en Zuid Amerika".

In 1951 kwam de CIA er achter dat ze te doen had met een gezochte oorlogsmisdadiger, die meerdere identiteiten had aangenomen, zoals "Schwab", "Mayer" en die in werkelijkheid Verbelen heette. Verbelen onthulde tijdens zijn verhoor zijn echte naam aan de CIC. Hij verklaarde dat hij in de oorlog slechts had deelgenomen aan repressieve acties die hij op bevel had uitgevoerd en dat hij niet betrokken was geweest bij de vervolging van Joden. Verbelen achtte zich daardoor niet schuldig aan oorlogsmisdrijven en dus geschikt voor inlichtingenwerk. De 66th Counter Intelligence Corps Group van het CIC gaf hem vervolgens identiteitspapieren onder een nieuwe valse naam; zijn taak bestond uit het infiltreren van communistische (inlichtingen-)organisaties.

In 1955 vertrok het Amerikaanse bezettingsleger uit Oostenrijk. Verbelen mocht met hen mee. De Amerikanen verklaarden dat hij na 9 jaar trouwe dienst voor de Verenigde Staten recht had op het Amerikaanse staatsburgerschap. Hij zou benoemd worden in de rang van een Amerikaanse officier en zijn leven lang een inkomen genieten zolang hij op belangrijke missies zou gaan in Berlijn en Frankfurt. Hij weigerde en prefereerde in Wenen te blijven. Kort daarna werd hij benaderd door de Oostenrijkse Staatspolizei. Er werd gepeild of hij interesse had in de oprichting van een contraspionagedienst. Opnieuw weigerde hij maar hij stelde zich wel beschikbaar als bron van informatie voor Sovjet- of Oostblok-aangelegenheden. In ruil hiervoor ontving hij op 2 juni 1959 het Oostenrijks staatsburgerschap. De Oostenrijkse chef van de Staatspolizei Oswald Peterlunger had geen moeite met het accepteren van de oorlogsmisdadiger Verbelen als informant. Verbelen: "Ik was nooit in dienst van de Staatspolizei, maar toen de Amerikaanse bezettingstroepen uit Oostenrijk vertrokken, bleven de communistische geheime diensten achter. Ik hoefde alleen maar door Wenen te lopen en kon zo aanwijzen waar ze zaten. Ik kende iedereen. Ik bracht hierover rapport uit aan de Staatspolizei."

Hij wist diverse overgelopen voormalige naziís en nu bekeerde Sovjet-agenten te ontmaskeren en droeg deze over aan de Oostenrijkse staatspolitie.

Veel andere nazi-collaborateurs die werkzaam waren voor de CIC, vertrokken na het vertrek van de Amerikanen naar de Organisation Gehlen, de voorloper van de latere Bundesnachrichtendienst (BND; de buitenlandse veiligheidsdienst van de Bondsrepubliek).Ook hier werd niet gekeken naar het oorlogsverleden van de nieuwe rekruten.

Buiten zijn spionage-activiteiten om was Verbelen volledig gesetteld in Oostenrijk. In een voorstadje van Wenen (Wien-DŲbling) woonde hij samen met de onderwijzeres N. Tusnelda Bankhofer en zijn twee zonen. Voor de buitenwereld was hij een journalist.

Contacten met neonaziís

In 1956 richtte hij een persdienst (Neue Internationale Reportagen (NIR)) op, die contacten onderhield met neonazistische persbureaus in Antwerpen, CaÔro, Bagdad, Londen, Madrid, MalmŲ, MŁnchen, Winterthur, etc. Dit beroep zette Verbelen in de jaren zestig en zeventig voort. Dit was deels dekmantel, deels echt journalistiek werk. Op zijn perskaart stond dat hij "special items editor" van het onafhankelijke Salzburger Volksblatt was.

Hij bleef een nazi in hart en nieren. Onder het pseudoniem John Marais publiceerde Verbelen artikelen voor Spaanse en Argentijnse kranten. In de artikelen dweepte hij over de grandeur van het nazirijk.

Verbelen ondersteunde andere naziís en bood hen schuilplaatsen aan. In 1960 ontmoette hij de voormalige leider van Rex-beweging Lťon Degrelle, alias Juan Sanchez,in Madrid. Hij onderhield contacten met talloze neofascistische/ rechts-extremistische bewegingen en leiders.

Hij schreef boeken over de nazi-ideologie en nam actief deel aan lezingen en voordrachten. Hij gaf ook een tijdschrift uit, "Buttenbriefe" genoemd. Zo organiseert de Oostenrijkse rechts-extremistische groep 'Arbeitsgemeinschaft fŁr Politik' (AFP) elk jaar een zogenaamde "Politieke Academie". Naast Verbelen spraken ook de leiders van de extreemrechtse bewegingen en politieke partijen in Oostenrijk, waaronder leidinggevende FP÷'ers als radicalere elementen.

Dubbele pet op

In 1961 zou Verbelen door zwarthandelaar, voormalig lid van de Oostenrijkse nazi partij en na de oorlog Sovjet spion Volkmar Riessberger gerekruteerd zijn om te gaan werken voor "Committee of German Emigree Officers" een KGB-dekmantel. Verbelen verklaarde dat de communistische geheime dienst hem onder druk wilde zetten door zijn oorlogsverleden bekend te maken als hij niet meewerkte. Verbelen zou naar eigen zeggen niet hebben toegegeven.

Een CIA rapport, daterend van 1983, maakte melding dat er geruchten rond gingen dat Verbelen na de oorlog een opleidingsschool leidde voor Sovjet agenten in SchneidersmŁhl (DDR). Ook de persoonlijke vriend Erich Rajakowitsch zou Sovjetagent zijn.

Definitielijst

communisme
Politieke stroming, ontstaan uit het werk Das Kapital van Karl Marx, geschreven in 1848, als een reactie op de door Marx omschreven klassenstrijd tussen de arbeiders (het proletariaat) en de bourgeoisie. Volgens Marx zouden de arbeiders via een revolutie de macht overnemen van de welgestelde klasse. De communistische stroming streeft naar een ideale situatie waarin de productie- en consumptiemiddelen gemeenschappelijk eigendom van de staatsburgers zijn. Dit zou een einde aan armoede en ongelijkheid moeten maken (communis = gemeenschappelijk).
ideologie
Het geheel van beginselen en ideeŽn van een bepaald stelsel.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
propaganda
Vaak misleidende informatie die gebruikt wordt om aanhangers / steun te winnen. Vaak gebruikt om ideele en politieke doelen te verwezenlijken.

Pagina navigatie

Informatie

Artikel door:
Jochem Botman
Geplaatst op:
15-04-2017
Laatst gewijzigd:
16-04-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.