Beck, Ludwig

Tweede Wereldoorlog

Becks zelfstandige en passieve verzetsdaden

Hoewel er in 1938 al verzetsgroepen waren binnen militaire kringen, was Beck daar nog niet zozeer bij betrokken. Hij was op de hoogte via zijn netwerk in het leger, maar nam geen actief deel aan een complot tegen Hitler. Wel was vanaf eind 1938 een langzame kentering te zien in zijn manier van tegenstand bieden aan Hitler. Beck startte via formele en legale wegen, maar raakte steeds meer ervan overtuigd dat Hitler gestopt moest worden, desnoods gedwongen. Zijn voornaamste argument was dat de rijkskanselier en opperbevelhebber Duitsland in het verderf zou storten als de situatie zich zo bleef ontwikkelen. Beck ervoer van de misdaden tegen de menselijkheid nadat Duitsland Polen was binnengevallen en was diep bedroefd over die feiten. Het maakte hem vastbesloten in zijn verzet, de misdaden waren voor hem redenen te meer om Hitler tot stoppen te dwingen. Hij zocht in 1939 middels memoranda en gesprekken naar gelijkgestemden en wilde gezamenlijk opstaan met zoveel mogelijk bevelhebbers uit het leger. Zo wilde hij de nieuwe Stabchef van het Oberkommando des Heeres Franz Halder overtuigen om tegen Hitler in verzet te komen en te laten zien dat het leger het oneens was met zijn koers. Halder twijfelde echter heftig en besloot uiteindelijk zijn verzet op te geven. Beck zag dat generaals lastig in stelling tegen Hitler te brengen waren doordat de nationaalsocialistische leider veel politieke en militaire successen boekte op dat moment.

Ludwig Beck zag die successen, maar zag ook dat die op een slinkse politieke manier geboekt werden. Hij vond de schending van de neutraliteit van Nederland en BelgiŽ schandelijk. Daarnaast had hij niet veel vertrouwen in het non-agressiepact (zie tekst van het Molotov-Ribbentroppact ) dat Hitler met de Sovjet-Unie gesloten had. Beck zag dat Hitler Duitsland in een oorlog zoog en zo werd hij van een generaal die meehielp aan de wederopbouw van Duitslands leger, tot een generaal die in verzet kwam tegen Hitler. Toch stond Beck nog tamelijk alleen in 1940, omdat er weinig tot geen coŲrdinatie tussen verschillende burgerlijke en militaire verzetsgroepen was. Hij werd niet over alles goed ingelicht en ondernam bijvoorbeeld zelfstandig actie door aan Walther von Brauchitsch te laten weten dat hij bereid was het commando over het leger over te nemen om in die hoedanigheid actie tegen Hitler te ondernemen. Brauchitsch legde het aanbod naast zich neer en Beck informeerde hierover verder niemand. Hij was pragmatischer ingesteld dan veel andere mensen uit het leger die verzet wilden plegen. Zo wilde hij door beÔnvloeding zijn doelen bereiken. Uiteindelijk wilde hij zelfs proberen om Generalfeldmarschall August von Mackensen te overtuigen om Walther von Brauchitsch op andere gedachten te brengen. Dat plan mislukte ook, omdat Mackensen daartoe niet bereid was.

In de jaren die volgden bleef Beck goed op de hoogte van de gebeurtenissen aan het front en de misdaden van het nationaalsocialistische regime, voornamelijk door contact te onderhouden met die Abwehr, de geheime dienst van nazi-Duitsland. Daar hadden chef Wilhelm Canaris en Hans Oster een verzetsgroep om zich heen gebouwd en zij zorgden ervoor dat de generaal buiten dienst goed op de hoogte werd gehouden. Beck maakte zich zorgen om de toekomst van de beroemde Generalstab, omdat de kwaliteit door het verloop van het personeel (sterfgevallen, ontslagen en gewonden) erg groot was. Daarnaast werd het blazoen bevlekt door de misdadige politiek van Hitler. Beck ging daarom door met het pogen om generaals te beÔnvloeden met brieven en memoranda, maar had daarbij weinig succes. Vlak voor de aanvang van operatie Barbarossa, de aanval op de Sovjet-Unie op 22 juni 1941, verzochten verschillende mensen uit de burgerlijke verzetsgroep, Beck om te protesteren bij Walther von Brauchitsch. Het voornaamste doel was protesteren tegen de misdadige bevelen waarmee de operatie gevoerd zou moeten worden. Beck deed dat echter niet. Hij bleef daarmee nog op de achtergrond van het verzet.

Beck als steunpilaar in de verzetsgroep en radicalisering

In 1942 begon de rol van Beck belangrijker te worden, omdat er tussen militaire en burgerlijke verzetsgroepen veel onenigheid bestond over de manier waarop verzet gepleegd moest worden. Beck had van nature een beschouwelijk karakter en gaf weinig prijs van de manier waarop hij het liefst verzet zou plegen. Dat zorgde ervoor dat mensen uit verschillende verzetsgroepen hem begonnen te vertrouwen en de generaal buiten dienst kon daardoor een brugfunctie vervullen tussen hen. Bijkomend voordeel was dat hij nog steeds veel aanzien genoot binnen het leger, waardoor hij een mogelijke ingang was om duidelijkheid over de lopende situatie te krijgen of om iemand uit het leger voor het verzet te winnen. Beck vond het zomeroffensief in het oosten van 1942 maar een hopeloze aangelegenheid, die gedoemd was te mislukken. De Wehrmacht presteerde boven haar macht en zou uiteindelijk instorten, waardoor Duitsland de oorlog zou verliezen. Beck vond dat Hitler daarom uit de weg geruimd moest worden. Dankzij zijn brugfunctie in het verzet, werd hij een bepalend figuur. Toch werd hij regelmatig bekritiseerd wegens passiviteit door andere verzetslieden, maar daarbij onderschatten zij de geringe rol die Beck binnen de Wehrmacht kon spelen door zijn " buiten dienst" status.

Na het debacle van de slag om Stalingrad, waar de 6. Armee begin 1943 omsingeld en verpletterend verslagen werd, kwam Beck tot de conclusie dat er een aanslag op Hitler gepleegd moest worden. Het belangrijkste argument daarvoor was de belabberde situatie voor de Wehrmacht. Via Josef MŁller, een Oberleutnant van die Abwehr, bleef Beck op de hoogte van de internationale situatie, zoals de houding van Groot-BrittanniŽ en de positie van de paus ten opzichte van de verzetsgroep. Ondertussen werd Beck ťťn van de belangrijkste figuren in de verzetsgroep, omdat er zeer veel onenigheid bestond tussen burgerlijke en militaire verzetsmensen. Beck was in staat om beide zijden vertrouwen te schenken en zo de krachten te concentreren. Eind 1942 werd bij Beck darmkanker gediagnosticeerd en dat trok een zware wissel op zijn leven. Desondanks was hij in staat om door te gaan met zijn verzetsactiviteiten. Vele bijeenkomsten gingen gewoon door, maar in maart 1943 moest hij onder het mes om de kwaadaardige tumoren te laten verwijderen. De hersteltijd maakte dat hij twee maanden gedwongen uitgeschakeld was, niet in staat om zich in te spannen voor het verzet. Terwijl Beck herstelde, werd de verzetsgroep in die Abwehr door de Gestapo opgerold, wat een zeer zware slag voor het verzetswas. Toen Beck voorzichtig zijn leven weer kon oppakken, begon hij meteen bezoek te ontvangen van de verzetsgroep. Hij moest echter snel weer onder het mes, zodat hij pas eind augustus 1943 weer inzetbaar was. Er was ondertussen veel veranderd in de situatie voor Duitsland, de toestand was verslechterd.

Meteen nadat hij hersteld werd verklaard zette hij zich weer in voor de verzetsgroep. Direct plande hij samen met andere verzetslieden wat er gebeuren moest bij de aanslag, zoals de overname van het radioverkeer, het afgrendelen van Berlijn en het vinden van mogelijke steun bij militairen. Ze planden om vanaf voorjaar 1944 in staat te zijn om een aanslag te plegen. In de tussentijd was er iemand bij het verzet gekomen, Oberst Claus Schenk Graf von Stauffenberg, die bereid was om zelf een aanslag op Hitlers leven te plegen. Beck bereidde nu, inmiddels als leidend figuur binnen de verzetsgroep, samen met onder andere Goerdeler, Henning von Tresckow en von Stauffenberg de aanslag voor. Ze gingen veel verder dan het ombrengen van Hitler, want ze maakten ook plannen voor een overgangsregering en welke mensen daarvan deel zouden moeten uitmaken. Over dat laatste thema werd ontzettend veel gediscussieerd, omdat er veel onenigheid bestond tussen de verzetslieden. Beck vond weliswaar dat nagedacht moest worden over een regering, maar dat belangrijker was dat er een poging gedaan werd om Hitler te doden, zodat ook in het buitenland te zien zou zijn dat er verzet in Duitsland aanwezig is. Wat wťl gesmeerd ging in de voorbereidingen was het voorbereiden van politieke documentatie, wetten en militaire bevelen.

Definitielijst

Armee
Bestond uit meestal tussen de drie en zes Korps en andere ondergeschikte of onafhankelijke eenheden. Een Armee was ondergeschikt aan een Heeresgruppe of Armeegruppe en had in theorie 60.000 - 100.000 man.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
neutraliteit
Onpartijdigheid, onzijdigheid, tussen de partijen instaand, geen partij kiezen.
non-agressiepact
Niet-aanvalsverdrag. Overeenkomst waarin de partijen beloven elkaar niet te zullen aanvallen.
rijkskanselier
Benaming voor het Duitse staatshoofd, vanaf 1933 tot 1945 was Hitler Rijkskanselier van Duitsland
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Pagina navigatie

Informatie

Artikel door:
Matthias Ouwejan
Geplaatst op:
13-04-2018
Laatst gewijzigd:
16-04-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.