Keitel, Wilhelm

Nazi-Duitslands vredesjaren

Toen Adolf Hitler op 30 januari 1933 tot 'Reichskanzler' werd benoemd, verbleef Keitel in een Tsjechoslowaaks sanatorium in het Tatragebergte om te herstellen van een hartaanval en een dubbele longontsteking. Over de machtsovername van Hitler verklaarde hij tijdens het proces van Neurenberg: "Wij verwelkomden heel eerlijk en openlijk het feit dat er aan het hoofd van de 'Reichsregierung' een man stond die vastberaden was een tijdperk te bewerkstelligen dat ons zou bevrijden van de toen heersende erbarmelijke omstandigheden."[1] In juli 1933 ontmoette hij Hitler voor het eerst. Zijn vrouw schreef later: "Hij was echt onder de indruk, zo enthousiast was hij over Hitler."

In oktober 1933 kreeg Keitel in de functie van Artillerieführer III en als plaatsvervangend commandant het bevel over de '3. Division'. Keitel pleitte in het openbaar voor een politiek neutrale 'Reichswehr'. Zelf sympathiseerde hij echter met Adolf Hitler en de NSDAP. Nadat hij een rede van Hitler had bijgewoond op het 'Tempelhofer Feld' in Berlijn, was hij diep onder de indruk. Keitel beweerde zelf dat hij nooit lid is geworden van de NSDAP. Later werd in de archieven wel een door hem ingevuld aanvraagformulier gevonden. Ook ontving hij in 1939 het 'Goldenes Parteiabzeichen'. Volgens hem was dit ter herinnering aan de Duitse inval in Tsjechoslowakije.

In 1934 overleed Wilhelms vader Karl Keitel. Zijn zoon, de officier Keitel had nu de mogelijkheid om in het leger af te zwaaien en de boerderij over te nemen. Zijn meerderen overtuigden hem er echter van om in de 'Wehrmacht' te blijven door hem het bevel over een divisie aan te bieden. Op 1 maart 1934 werd Keitel gepromoveerd tot Generalmajor. In oktober van hetzelfde jaar werd hij in de functie van Infanterieführer VI belast met het bevel over de '22. Infanterie-Division'. Later bestempelde hij de periode dat hij het bevel voerde over een divisie als de gelukkigste tijd in zijn carrière, omdat hij toen onafhankelijk was van politieke beslommeringen en veel vrijheid had. In 1935 verklaarde Hitler dat hij het verdrag van Versailles verwierp en begon Duitsland openlijk te herbewapenen. Keitel steunde dit beleid volmondig.

Op 1 oktober 1935 kreeg Keitel een nieuwe functie toen hij werd benoemd tot Chef des Wehrmachtamt binnen het 'Reichskriegsministerium'. Hij werd hier de rechterhand van de minister van Oorlog, Feldmarschall Werner von Blomberg. In zijn nieuwe functie trachtte Keitel de coördinatie tussen het 'Heer', de 'Kriegsmarine' en de 'Luftwaffe' te verbeteren door een gemeenschappelijk bevelvoerend commando-orgaan in het leven te roepen. Dit was pure noodzaak. De toentertijd gehanteerde bevelstructuur stamde nog uit de Eerste Wereldoorlog en hield geen rekening met de veranderde rol van de marine en de toegenomen belangrijkheid van de luchtmacht. Dit initiatief stuitte echter op verzet van de generaals, vooral van General Ludwig Beck, Chef des Generalstabes, die de geprivilegieerde positie van de landmacht niet uit handen wilde geven. Hermann Göring, de chef van de pas opgerichte 'Luftwaffe', merkte op dat het hem niet uitmaakte of hij onder bevel van General Keitel stond of niet. Hij nam toch alleen van Hitler orders aan. Het initiatief strandde daarop (voorlopig). Dit verhinderde niet Keitels promotie tot Generalleutnant op 1 januari 1936 en tot General der Artillerie op 1 augustus 1937.

In februari 1938 vond er een grote reorganisatie plaats binnen de legerleiding. Nadat medewerkers van Arthur Nebe, de chef van de Duitse recherche (Kripo) ontdekten, dat de nieuwe echtgenote van Werner von Blomberg had geposeerd voor pornografische foto’s en bij de politie geregistreerd stond als prostituee werd de minister gedwongen ontslag te nemen. Zijn meest waarschijnlijke opvolger, Generaloberst Werner von Fritsch, de opperbevelhebber van het 'Oberkommando des Heeres' (OKH), kwam eveneens in opspraak, nadat hij (mede op instigatie van Hermann Göring en Heinrich Himmler) valselijk was beschuldigd van homoseksualiteit.

Na de Von Blomberg-Fritsch-affaire besloot Hitler op voorstel van Propagandaminister Joseph Goebbels en naar verluidt ook van Von Blomberg om zelf de leiding over de 'Wehrmacht' op zich te nemen en de leiding van de strijdkrachten te reorganiseren. Hitler greep deze gelegenheid aan om ook buiten de legerleiding mensen te ontslaan of over te plaatsen en te vervangen door mensen die het nationaalsocialisme meer waren toegedaan. Keitel was door Von Blomberg aan Hitler voorgesteld. Zelf verklaarde hij dat hij de 'Führer' voor februari 1938 slechts drie keer had ontmoet. Hitler gaf nu aan dat Keitel zijn enige militaire adviseur zou worden. Hij werd benoemd tot chef van het 'Oberkommando der Wehrmacht' (OKW). Een pas opgerichte dienst die feitelijk in de plaats kwam van het 'Reichskriegsministerium'. De volgzame Generaloberst Walther von Brauchitsch werd benoemd tot opperbevelhebber van het 'Oberkommando des Heeres' (OKH). Keitel was in zijn nieuwe functie verantwoordelijk voor het ter beschikking stellen van soldaten en uitrusting, spionage en de verzorging van krijgsgevangenen. Zijn belangrijkste rol was feitelijk het doorgeven van de bevelen van Hitler aan zijn generaals. Veel militairen (Keitel naar eigen zeggen ook) waren verbaasd over de benoeming van deze onbekende in deze functie. Hitler koos waarschijnlijk bewust voor Keitel op deze invloedrijke positie, omdat hij wist dat deze zwakke generaal weinig weerstand zou bieden aan hem. Zoals Alfred Jodl, de chef van de 'Wehrmachtführungsstab in Neurenberg' opmerkte: "Er was geen en er kon geen invloedrijke man naast hem (Hitler) staan."[2]

Keitel werd ook lid van de 'Ministerrat für die Reichsverteidigung'. Officieel was hij geen Reichsminister, maar hij had wel dezelfde rang. Een officier in de 'Generalstab' merkte naar aanleiding van de Blomberg-Fritsch affaire op: "Vandaag hebben ze onze ruggengraat gebroken." Veel van de (hogere) officieren uit de Wehrmacht gaven aan dat Keitel niet beschikte over het karakter en de status om iemand met de macht van een minister te zijn. Wolfgang Brocke, een transportofficier, merkte in een televisiedocumentaire op dat hij hoogstens geschikt was als museumdirecteur.[3] Overigens vormde de oprichting van het OKW geen oplossing voor de gespleten bevelstructuur binnen de strijdkrachten. De gehele oorlog zouden er conflicten blijven ontstaan tussen het OKW en de bevelvoerende instanties van de andere onderdelen van de strijdkrachten, vooral het 'Oberkommando des Heeres'. Deze machtsstructuur van niet duidelijk afgebakende en deels overlappende bevoegdheden was overigens typisch voor het Hitlerregime.

Keitel verbleef vanaf februari 1938 vrijwel continu in Hitlers nabijheid. De Führer besprak met hem militaire kwesties, maar hij diende ook voor andere taken. Tijdens onderhandelingen in Hitlers Berghof op de Obersalzberg op 10 februari 1938, die voorafgingen aan de 'Anschluss' van Oostenrijk bij Duitsland, riep Hitler Keitel bij zich, puur om de Oostenrijkse premier Kurt Schuschnigg met de aanwezigheid van de generaal te intimideren. Deze vertoning maakte veel indruk op de Oostenrijkse kanselier. Op 12 maart 1938 vond de daadwerkelijke 'Anschluss' van Oostenrijk bij het Derde Rijk plaats.

Op 20 maart 1938 gaf Hitler Keitel de opdracht om een plan te maken voor de aanval op Tsjecho-Slowakije. Hierbij werd ook gesproken over het in scène zetten van een incident, zoals de moord op de Duitse minister van Buitenlandse Zaken in Praag, om de aanval te rechtvaardigen. Op 20 mei presenteerde Keitel een concept, opgesteld door zijn directe ondergeschikte Oberst Alfred Jodl, dat grotendeels bestond uit standpunten die van Adolf Hitler zelf waren overgenomen. Op 30 mei tekende hij het decreet voor 'Fall Grün', waarvan de voorbereidingen op 1 oktober 1938 moesten zijn afgerond. Keitel beweerde na de oorlog dat de 'Wehrmacht' op dat moment niet klaar was voor een aanval op de Tsjecho-Slowaakse versterkingen. Dit bleek ook niet nodig te zijn, omdat middels het akkoord van München van 29 september 1938 het Sudetenland aan nazi-Duitsland werd toegewezen. Drie weken later werden de overige delen van Tsjecho-Slowakije bezet. Slowakije werd een fascistische satellietstaat van Duitsland.

Op 23 mei 1939 was Keitel aanwezig bij een geheime bespreking met Adolf Hitler, Hermann Göring en Großadmiral Erich Raeder, de opperbevelhebber van de Kriegsmarine, waarbij Hitler aankondigde Polen bij de eerste gunstige gelegenheid aan te vallen. Ook gaf Hitler tijdens deze bijeenkomst aan de neutraliteit van België, Nederland en Luxemburg niet te zullen eerbiedigen. Keitel beweerde tijdens het proces van Neurenberg dat hij had geprotesteerd tegen deze plannen. Het Duitse leger was volgens hem niet klaar voor de Poolse veldtocht, zeker als Frankrijk in het westen zou aanvallen. Of hij daadwerkelijk geprotesteerd heeft tijdens deze conferentie valt te betwijfelen. Er is verder geen bewijs voor deze stelling.

De voorbereidingen op de oorlog gingen verder. Keitel gaf op 25 augustus 1939 het bevel van Hitler door dat de marsorder tegen Polen moest worden ingetrokken, omdat er onderhandelingen werden gevoerd met Polen. Groot-Brittannië trad op als bemiddelaar. Deze laatste bemiddelingspoging leverde echter niets op.

Noten

  1. Internationaal Militair Tribunaal, verhoor Keitel 1 (pag. 3), 03-04-1946
  2. Internationaal Militair Tribunaal, Verhoor Jodl 2 (pag. 4), 05-06-1946
  3. Documentaire ‘Hitlers krijgers’, TDM Entertainment, 2014

Definitielijst

Anschluss
Duitse term voor aansluiting waarmee de annexatie van Oostenrijk door Nazi-Duitsland in 1938 (12 maart) wordt bedoeld. Hiermee ging Oostenrijk deel uitmaken van het Groot-Duitse Rijk.
Artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
Berghof
Een diep in de Beierse alpen verborgen villa op de top van de Obersalzberg vlakbij Berchtesgaden. Deze villa was in het bezit van Hitler en het centrum van de zogeheten Alpenfestung. De villa kende een enorm tunnelcomplex van in totaal bijna 11 kilometer lengte. Vanuit de Berghof werd een groot deel van de tijd het Derde Rijk bestuurd door Hitler en zijn naaste medewerkers. Daarnaast bracht ook Eva Braun als minnares van Hitler er veel tijd door.
divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. Italië en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
Führer
Duits woord voor leider. Hitler was gedurende zijn machtsperiode de führer van nazi-Duitsland.
Infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).
Kriegsmarine
Duitse marine, naast de Heer en de Luftwaffe onderdeel van de Duitse Wehrmacht.
Kripo
Kriminal Polizei, de burgerrecherchedienst van Nazi Duitsland.
Luftwaffe
Duitse luchtmacht.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
neutraliteit
Onpartijdigheid, onzijdigheid, tussen de partijen instaand, geen partij kiezen.
Reichswehr
Duitse leger in de tijd van de Weimarrepubliek.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Hitler in het venster van de Rijkskanselarij op 30 januari 1933
(Bron: Bundesarchiv, Bild 146-1972-026-11 / Sennecke, Robert / CC-BY-SA 3.0)


Het gouden ereteken van de NSDAP
(Bron: Wikipedia)


Wilhelm Keitel in het uniform van een generaal-majoor
(Bron: Bundesarchiv, Bild 183-1998-0112-500 / CC-BY-SA 3.0)


Kommandovlag voor de 'Chef des Oberkommandos' van de 'Wehrmacht' 1938-1941
(Bron: Wikimedia)


De bijeenkomst van de Engelse minister-president Chamberlain met de 'Führer' in Hotel Dreesen in Bad Godesberg. Helemaal rechts de 'Chef des Oberkommandos' van de Wehrmacht General Keitel
(Bron: Bundesarchiv, Bild 183-H12703 / CC-BY-SA 3.0)

Informatie

Artikel door:
Wesley Dankers
Geplaatst op:
26-09-2018
Laatst gewijzigd:
28-11-2018
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.