Fins-Russische Winteroorlog 1939-1940

Gevolgen

De kosten voor de Sovjet-Unie waren niet gering. Volgens vrij recent vrijgegeven cijfers bedroegen de verliezen in totaal 391.693 slachtoffers, waarvan 126.785 gesneuveld of vermist en 264.908 gewonden. Afgezien van de manschappen waren er eveneens zware verliezen aan tanks en gevechtsvliegtuigen en bovenal een niet te schatten verlies aan prestige voor het Rode Leger. Bovendien bleek de winst van het vredesverdrag grotendeels denkbeeldig te zijn. Afgezien van het feit dat het duidelijk was dat Finland in de toekomst, als de Sovjet-Unie ooit in moeilijkheden mocht komen, zou proberen om revanche te nemen, stonden daar weinig of geen voordelen tegenover. Noch de basis te HangŲ, noch de nieuwe grenslijn bleek veel waarde te hebben toen de Duitsers in juni 1941 de Sovjet-Unie binnenvielen.

De Sovjet-Unie boekte afgezien van de terreinwinst nog een andere belangrijke overwinning. Die was gelegen in de militaire ervaring die het Rode Leger had opgedaan. De Opperste Militaire Sovjet gebruikte drie dagen (van 14 tot 17 april 1940) om de geleerde lessen van de Winteroorlog te analyseren. Als gevolg hiervan voerde de nieuwe Volkscommissaris van Defensie en tot maarschalk gepromoveerde Semyon K. Timoshenko de noodzakelijke reorganisaties door, vastgelegd in Order nr. 120, die op 16 mei werd uitgegeven. Hierin werd de nadruk gelegd op de noodzaak van een beweeglijke infanterietactiek, een betere samenwerking tussen de verschillende wapens, een degelijke voorbereiding op oorlogvoering in de winter en bovenal een intensieve en aan de praktijk aangepaste training. Hoewel in juni 1941 niet duidelijk merkbaar, was het Rode Leger een doeltreffendere strijdmacht geworden, wat in de vrieskou in december duidelijk aan het licht zou komen tijdens de tegenaanval waarbij de Wehrmacht werd verdreven voor de poorten van Moskou.

Van het Finse standpunt bekeken zag de situatie er somber uit. Militair gezien was de nieuwe situatie een regelrechte ramp. De nieuwe grens, die dicht langs uiterst belangrijke industriegebieden en bevolkingscentra liep, was langer en veel moeilijker te verdedigen dan de oude. Het was niet langer mogelijk tijd te winnen voor een mobilisatie door terrein prijs te geven in de grensgebieden. In de toekomst zou het Finse leger direct aan de grens moeten staan en strijden. De Finnen hadden in totaal 66.406 slachtoffers te betreuren, waarvan 19.576 doden, 3.273 vermisten en 43.557 gewonden, terwijl de hele strijdmacht nooit sterker was geweest dan 200.000 manschappen.

Het hele leger zou opnieuw moeten worden uitgerust, natuurlijk met moderner materieel. Het Finse opperbevel wist dit te verwezenlijken. In juni 1941 had Finland een leger van 16 divisies, veel beter uitgerust dan in 1939. Bovendien was dit leger in staat verbazingwekkende staaltjes te leveren van aanvals- en verdedigingstechniek tijdens de Vervolgoorlog.

Politieke gevolgen
De politieke gevolgen waren niet zo gemakkelijk te overwinnen, want Finland was in een politiek isolement geraakt en vanuit Moskou werd er voortdurend diplomatieke druk op Helsinki uitgeoefend. De bittere ervaring die Finland met de agressie had opgedaan, had het Finse volk en de Finse regering overtuigd van de onbetrouwbaarheid en boosaardigheid van de Sovjet-Unie en dus zochten zij politieke steun waar ze die maar konden krijgen. Hieruit ontstond hun rampzalige Waffenbruderschaft (wapenbroederschap) met nazi-Duitsland en een hervatting van de vijandelijkheden in juni 1941.

De Winteroorlog was ťťn van de vele trieste hoofdstukken in de lange, bewogen geschiedenis van de betrekkingen tussen Finland en Rusland, later de Sovjet-Unie. Maar het was ook een misvatting in de algehele geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Afgezien van het feit dat Finland zich erdoor liet verleiden in juni 1941 een aanval op de Sovjet-Unie te ondernemen, droeg de Winteroorlog in belangrijke mate bij tot de illusie, dat het Rode Leger een tweederangs militaire macht was.

Maar aan de andere kant scheelde het niet veel of deze oorlog had nog veel grotere gevolgen gehad. Als Finland het geallieerde aanbod aanvaard had, Britse en Franse troepen de Scandinavische neutraliteit geschonden hadden en deelgenomen hadden in de strijd tegen het Rode Leger, wie kan zeggen welke invloed dit dan gehad zou hebben op het verdere verloop van de Tweede Wereldoorlog? Gezien het optreden van de geallieerde troepen in Noorwegen, zou een ramp nauwelijks te voorkomen zijn geweest, terwijl de geallieerden bovendien misschien in oorlog geraakt zouden zijn met de Sovjet-Unie. De geallieerden mogen Finland daarom dankbaar zijn, dat het hen van dwaasheden heeft weerhouden.

Het mislukken van de geallieerde plannen was niet zonder gevolgen. De geallieerde leiders, voor wie de hulp aan Finland op het tweede plan gekomen zou zijn, beschouwden het mislukken van hun plan om in ScandinaviŽ een tweede front te vormen, als een nederlaag. Dat gevoel was het sterkst in Frankrijk en het leidde daar tot de val van de regering Daladier. De voornaamste punten van het geallieerde plan werden daarna opgenomen in een nieuw plan. Het vervoer van ijzererts naar Duitsland zou verstoord worden door het leggen van mijnen in de Noorse territoriale wateren en van de verwachte Duitse reactie zou gebruik gemaakt worden om troepen in Noorwegen aan land te zetten. En zo vormde de Winteroorlog indirect het begin van een nieuwe fase in de strijd in het westen: Operatie WeserŁbung.

Definitielijst

geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
maarschalk
Hoogste militaire rang, legeraanvoerder.
mobilisatie
Een leger in staat van oorlog brengen, dus eigenlijk de overgang van vredestoestand naar oorlogstoestand. Het Nederlandse leger werd gemobiliseerd op 29 augustus 1939.
nazi
Afkorting voor een nationaal socialist.
neutraliteit
Onpartijdigheid, onzijdigheid, tussen de partijen instaand, geen partij kiezen.
Rode Leger
Leger van de Sovjetunie.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.
tweede front
Tijdens WO II de naam voor het front dat de Amerikanen en de Engelsen in het Westen zouden openen om het (eerste) Russische front te verlichten.
Volkscommissaris
In de Sovjetunie een minister.

Bronnen

- Boons R., De Winteroorlog: Stalins leger valt Finland aan, Aboutworldwar2
- Churchill Sir W., De Tweede Wereldoorlog deel II, Amsterdam: Elsevier, 1979
- Condon R.W., De Winteroorlog, Antwerpen: Standaard, 1975
- Dyke C. van, The Soviet Invasion of Finland 1939-1940, Londen: Frank Cass, 1997
- Glantz D.M., Stumbling Colossus: The Red Army on the Eve of World War, Kansas: Lawrence, 1998
- Griess T.E., The Second World War: Europe and the Mediterranean, New York: West Point Department of Military History, 2002
- Korhonen S., The Battles of Winterwar
- Krivosheev G.F., Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century, Moskou: Voenizdat, 1997
- Meretskov K.A., Na Zluzhbe Narodu: Stranitsy Vospominanii, Moskou: Voenizdat, 1968
- Trotter W., Frozen Hell: The Russo-Finnish Winter War of 1939-40, Chapel Hill: Alonquin Books, 1991
- Upton A.F., Finland 1939-1940, Londen: Davis-Poynter, 1974
- YrjŲlš M., Finland in World War II

Pagina navigatie

Afbeeldingen


De nieuwe Volkscommissaris van Defensie S.K. Timoshenko (links) voerde drastische hervormingen in bij het Rode Leger ten gevolge van het debacle in de Winteroorlog. Op de voorgrond de nieuwe chef van de Generale Staf generaal Zhukov

Informatie

Artikel door:
Tom Notten
Geplaatst op:
03-05-2003
Laatst gewijzigd:
08-03-2016
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2018
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.