Operatie Nordwind

Inleiding

Inhoudsopgave

Toen de Duitsers op 16 december 1944 begonnen met het Ardennenoffensief, bereidde de Amerikaanse 6th Army Group een plan voor om dieper in Duits territorium door te dringen en uiteindelijk de Duitsers te verdrijven van Frans grondgebied. Deze aanvallen zouden gericht zijn tegen de zogenaamde Colmar-enclave. De Colmar-enclave omvatte een groot gebied in het noordoosten van Frankrijk met als belangrijkste vestingsteden Colmar en Mulhouse. Deze voorbereidingen werden gestaakt toen general Dwight Eisenhower op 19 december 1944 het bevel gaf alle offensieve operaties stop te zetten. Doordat de 3rd Army van General George Patton noordwaarts werd gestuurd om Bastogne te ontzetten, moest de 6th Army Group de posities van 3rd Army overnemen. Deze posities werden overgenomen door troepen onder bevel van Lieutenant-General Jacob Devers. Doordat de 3rd Army noordwaarts vertrokken was, had Devers een grote frontlijn te verdedigen. Het front verliep van noord naar zuid in een omgekeerde S-vorm, met een dubbele saillant. De noordelijk gelegen saillant (in Amerikaanse handen) was gelegen tussen Saarbrücken en Straatsburg, met als belangrijkste plaats Lauterbourg en de wouden van Haguenau. De zuidelijke saillant (in Duitse handen) was de Colmar-enclave. De bevelen van Eisenhower wezen de 7th Army van Lieutenant-General Alexander Patch aan in het noordelijke gedeelte van het front en de Franse 1ière Armée onder aanvoering van Genéral Jean de Lattre de Tassigny in de zuidelijke sector. In de sector van Patch was het XV Korps in het noorden gelegerd. Zij bewaakten een smalle doorgangsroute door de Saarvallei tussen Saarbrücken en Bitche. Het Amerikaanse VI Corps bewaakte het front aan de Lauterbourg-saillant. Deze saillant strekte zich uit langs de oude Frans-Duitse grens, met het smalle riviertje de Lauter in het noorden en de Rijn in het oosten. Ten zuiden van Straatsburg, dat in Franse handen was, stak de Colmar-enclave diep door in het territorium van het Franse 1ière Armée. De Fransen hadden dus een breed front te verdedigen. Het Franse 1ière Corps verdedigde het noordelijke deel van de saillant van de Rijn tot aan de hoge Vogezen en het 2ième Corps het zuidelijke gedeelte boven de Belfort-kloof. De commandanten realiseerden zich dat ze zeer kwetsbaar waren voor een eventueel Duits offensief.

Toen het Ardennenoffensief halverwege de maand december begon, waren er in Elzas-Lotharingen slechts in totaal 18 divisies gelegerd. De Amerikanen beschikten over twee pantserdivisies en zes infanteriedivisies. De Fransen beschikten over drie pantserdivisies en zeven infanteriedivisies. Alhoewel ze allemaal gevechtsklaar waren, hadden ze óf zware gevechten achter de rug óf waren ze pas recent aan het front gearriveerd en dus zonder enige gevechtservaring. Maar twee van de tankdivisies waren ervaren, namelijk de Franse 1ière en 2ième Division Blindée (1e en 2e pantser- of tankdivisie). Door problemen met de bevoorrading (de aanvoerlijnen waren lang en het slechte weer veroorzaakte moeilijk begaanbare wegen), hadden de geallieerden een tekort aan voorraden, uitrusting en mankracht. Dit was ook omdat de Amerikanen ten noorden van Elzas-Lotharingen veel troepen en voorraden nodig hadden om het Ardennenoffensief te stuiten.

Midden december waren de Duitsers aan het front in Elzas-Lotharingen zwak uitgerust en dun verspreid. De beste troepen die Duitsland toen ter beschikking had, waren actief in de Ardennen. Deze troepen namen ook het overgrote deel van de voorraden voor hun rekening, met als gevolg dat de troepen in Elzas-Lotharingen ook te kampen hadden met tekorten. De vorming van Heeresgruppe Oberrhein had ervoor gezorgd dat de Duitse troepen nog minder voorraden te verdelen hadden. Heeresgruppe Oberrhein onder bevel van Reichsführer-SS Heinrich Himmler werkte geheel onafhankelijk van OB West onder leiding van Generalfeldmarschall Gerd von Rundstedt. Door de vorming van deze legergroep ontstond er verwarring in de Duitse algehele bevelvoering aan het front in Elzas-Lotharingen. De situatie was als volgt. De 1. Armee van General der Infanterie Hans von Obstfelder viel onder het bevel van Heeresgruppe G onder Generalfeldmarschall Walter Model en OB West. De 19. Armee onder General der Infanterie Siegfried Rasp, dat de stellingen in de Colmar-enclave bezet hield, viel daarentegen onder het bevel van Heeresgruppe Oberrhein, dat daar weer ten zuiden van gelegerd was. In totaal hadden de Duitsers twintig divisies tot hun beschikking in het gebied. Door de politieke invloed van Himmler nam het aantal troepen en tanks in Heeresgruppe Oberrhein in een rap tempo toe, maar het Ardennenoffensief eiste nog steeds het merendeel aan voorraden en reserves op. Aanvankelijk verliep het Ardennenoffensief voorspoedig maar toen de aanval eind december begon te stagneren richtte Hitler zijn ogen zuidwaarts richting Elzas-Lotharingen.

Deze streek is zwaar bebost, ruig en gelegen in het noordoosten van het huidige Frankrijk. Het is een streek die oorspronkelijk noch tot Frankrijk, noch tot Duitsland behoorde. De erfgenamen van het grote Frankische keizerrijk van Karel de Grote hadden het steeds weer van elkaar afgenomen totdat Lodewijk XIV het in 1648 bij Frankrijk inlijfde. Meer dan twee eeuwen later werden het grootste deel van de Elzas en een deel van Lotharingen met geweld geannexeerd door de Duitsers. Ze maakten er een Reichsland van, een keizerlijk grondgebied bestuurd door Duitse ambtenaren. Bijna 50 jaar lang was Elzas-Lotharingen Duits grondgebied. Duits werd de officiële taal en het gebied leverde soldaten voor het Duitse leger. Daarbij werd de Franse taal officieel verboden. Tegen het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1918 heroverden de Fransen Elzas-Lotharingen, opnieuw met veel geweld. Na de val van Frankrijk in 1940 kwam het gebied opnieuw in Duitse handen. De Elzas en een deel van Lotharingen werden weer ingelijfd in Hitlers Derde Rijk en de inwoners werden bestempeld als Reichsdeutsche.

Hier bleef het niet bij: de Duitse regering stuurde duizenden etnische Duitsers naar het gebied om de 'germanisering' te bevorderen. Ze moedigden deze aan huwelijken te sluiten met de inheemse bevolking. Bijna vanzelfsprekend werden de Elzassers opgeroepen voor de dienstplicht in de Wehrmacht. Zij werden bewust naar het oostfront gestuurd om te vermijden dat ze overliepen naar de westelijke geallieerden. Vrijwel iedere inwoner in dit gebied had dus wel een familielid dienen in het Duitse leger. Dit had tevens tot gevolg dat inlichtingen over de geallieerden door de lokale bevolking werden doorgespeeld aan de Duitsers. Een deel van de Elzassers werkte de geallieerden dus behoorlijk tegen.

Definitielijst

Armee
Bestond uit meestal tussen de drie en zes Korps en andere ondergeschikte of onafhankelijke eenheden. Een Armee was ondergeschikt aan een Heeresgruppe of Armeegruppe en had in theorie 60.000 - 100.000 man.
Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. Italië en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
geallieerden
Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, Italië en Japan gedurende WO 2.
Heeresgruppe
Was de grootste Duitse grondformatie en was direct ondergeschikt aan het OKH. Bestond meestal uit een aantal Armeen met weinig andere direct ondergeschikte eenheden. Een Heeresgruppe opereerde in een groot gebied en kon een paar 100.000 man groot worden.
Infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).
offensief
Aanval in kleinere of grote schaal.

Pagina navigatie

Afbeeldingen


Amerikaanse soldaten trekken door een beschadigd dorp.
(Bron: www.100thww2.org)


Een Tiger II tijdens het Ardennenoffensief, voorafgaand aan operatie Nordwind


George S. Patton
(Bron: www.cityofalhambra.org)

Informatie

Artikel door:
Tom Notten
Geplaatst op:
03-11-2005
Laatst gewijzigd:
18-03-2017
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

Categorieën


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.