Helfrich, Conrad

Conrad Emil Lambert Helfrich (1886 - 1962)

Helfrich werd geboren als zoon van Officier van Gezondheid A.J. Helfrich en M.A.L. Steijns op 11 oktober 1886 te Semarang, Java. Na de HBS ging hij naar het Koninklijk Instituut voor de Marine in Willemsoord voor de opleiding tot zeeofficier. Hij specialiseerde zich in torpedo-aanvallen.Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende hij als adjudant van de commandant van Zeeland. In de jaren 1919 tot 1922 was Helfrich in dienst bij de marinestaf in Den Haag en betrokken bij het opstellen van het Vlootplan voor Nederlands-IndiŽ. Hierna kreeg hij een opleiding aan de Hoogere Marine Krijgsschool, waar hij tot 1927 aanbleef als docent. In die jaren viel Helfrich eveneens op als auteur van artikelen en geschriften over krijgswetenschap.

Aan het einde van 1927 vertrok hij als commandant met de torpedobootjager HrMs Piet Hein naar Nederlands-IndiŽ. Hij bleef in de Oost en vervulde van 1931 tot 1933 de functie van Chef Staf der Zeemacht met de rang van kapitein-luitenant ter Zee. Hierna nam hij deel aan de bezuinigingscommissie en van 1935 tot 1937 volgde een betrekking als commandant van het Nederlandse Eskader in Nederlands-IndiŽ. Hierna vertrok Helfrich weer naar Nederland om daar van 16 februari 1938 tot 1 augustus 1939 de functie als directeur van de Hoogere Marine Krijgsschool te bekleden. Ondertussen werd hij op 1 september 1938 bevorderd tot schout-bij-nacht. Nederlands-IndiŽ bleef toch trekken en in september 1939 aanvaardde hij daar een betrekking als commandant van de Zeemacht en hoofd van het Departement der Marine. In deze hoedanigheid ijverde Helfrich voor de verbetering en uitbreiding van de Nederlandse vloot. Met name de plannen voor de bouw van drie slagkruisers werden door hem omarmd. Na de val van Nederland in mei 1940 werd Helfrich de leidende figuur binnen de Nederlandse marine. Hij ijverde in hoge mate voor samenwerking met andere marines. Als bekwaam strateeg was Helfrich ervan overtuigd dat Nederland de Indische archipel niet alleen zou kunnen verdedigen.

Op 31 augustus 1941 volgde zijn bevordering tot vice-admiraal. Toen in december 1941 de Japanse aanval begon, nam hij eigenhandig het commando op zich van de Nederlandse Zeestrijdkrachten, waarbij vooral de Nederlandse Onderzeebootdienst zich onderscheidde. Doordat Nederlandse onderzeeboten geregeld Japanse schepen tot zinken wisten te brengen, kreeg Helfrich de bijnaam "ship-a-day Helfrich". Toen begin 1942 ABDA-command werd gevormd, werd Helfrich zeer verrast door het feit dat de Amerikaanse admiraal Hart en niet hij de hoogste marineofficier werd in de ABDA-leiding. Helfrich had het standpunt dat de marineleiding binnen ABDA in handen moest zijn van het land met de grootste vlooteenheid in de regio. Door de aanval op Pearl Harbor en de vernietiging van Force Z was de Koninklijke Marine in zijn ogen de grootste machtsfactor geworden. Politieke druk zorgde er uiteindelijk voor dat Helfrich op 14 februari 1942 admiraal Hart kon opvolgen. Na het debacle van de Slag in de Javazee kreeg Helfrich de opdracht om te vertrekken naar Ceylon. Op 2 maart 1942 evacueerde de marinestaf en verplaatste men het hoofdkwartier naar Colombo. Vanaf dat moment trad hij op als Nederlands bevelhebber der Strijdkrachten in het Oosten. Het was een frustrerende positie, die vooral belast was met de voorbereidingen voor terugkeer van Nederlands gezag in Nederlands-IndiŽ en niets met operationele oorlogsvoering te maken had.

Bij de Japanse overgave op 2 september 1945 in de baai van Tokio was Helfrich aanwezig als afgezant van Nederland en tekende de overgavepapieren. Op 1 oktober kwam hij weer aan in Batavia en bekleedde hij hier de functie als opperbevelhebber van de Nederlandse Strijdkrachten tot 24 januari 1946. Ondertussen werd Helfrich benoemd tot luitenant-admiraal en vertrok hij naar Nederland om daar Bevelhebber der Zeestrijdkrachten te worden. Deze functie behield hij tot zijn pensioen op 1 oktober 1948. Na zijn pensionering schreef hij enkele werken, waaronder zijn memoires en werd hij politiek actief. Helfrich overleed in Den Haag op 20 september 1962.

Definitielijst

Eerste Wereldoorlog
Ook wel Grote Oorlog genoemd, conflict dat ontstond na een groei van het nationalisme, militarisme en neo-kolonialisme in Europa en waarbij twee allianties elkaar bestreden gedurende een vier jaar durende strijd, die zich na een turbulent begin, geheel afspeelde in de loopgraven. De strijdende partijen waren Groot-BrittanniŽ, Frankrijk, Rusland aan de ene kant (de Triple Entente), op den duur versterkt door o.a. ItaliŽ en de Verenigde Staten, en Duitsland, Bulgarije, Oostenrijk-Hongarije en het Ottomaanse Rijk aan de andere kant (de Centrale Mogendheden of Centralen). De strijd werd gekenmerkt door enorme aantallen slachtoffers en de inzet van vele nieuwe wapens (vlammenwerpers, vliegtuigen, gifgas, tanks). De oorlog eindigde met de onvoorwaardelijke overgave van Duitsland en zijn bondgenoten in 1918.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Bronnen

- Bosscher Ph.M., Biografisch Woordenboek van Nederland, volume 2
- Helfrich op Netherlandsnavy.nl

Afbeeldingen



Admiraal Helfrich ondertekent namens Nederland de Japanse overgave in 1945

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
20-04-2003
Laatst gewijzigd:
14-06-2009
Opmerkingen? Spelfouten?
Geef ons uw feedback!

CategorieŽn


Deze website is een initiatief van STIWOT Alle rechten voorbehouden © 2002-2017
Hosted by Vevida. Privacyverklaring, cookies, disclaimer en copyright.