Britse Vliegdekschepen van de Illustrious-klasse

Illustrious klasse

De Illustrious klasse

Met de bouw van de HMS Ark Royal begaf de Britse marine zich in een nieuw tijdperk. Het belang van grote vliegdekschepen werd hierbij gecombineerd met snelheid en betere bepantsering. De Illustriousklasse werd echter besteld op een moment dat nog geen enkele gevechtservaring was opgedaan met het nieuwe concept. Aangezien men de bepantsering van het hangargedeelte zeer belangrijk achtte werd de capaciteit aan vliegtuigen, ondanks de bijna gelijke grootte als de HMS Ark Royal, aanzienlijk kleiner. Tegen de tijd echter dat het laatste schip, de HMS Indomitable, haar afbouw naderde werd bij dit schip de bepantsering weer verkleind en een hangar toegevoegd. Hierdoor kon de HMS Indomitable aanzienlijk meer toestellen meevoeren dan haar zusterschepen.

Door de grote aanvalskracht van de schepen werden het echte aanvalswapens. Waar vele andere vliegdekschepen van de Britse marine, vooral een anti-onderzeeboot taak kregen toebedeeld, werden deze schepen voornamelijk ingezet als luchtaanvalswapen.

De vier schepen werden gedurende de Tweede Wereldoorlog diverse malen verbouwd en gemoderniseerd. Dit resulteerde in een toenemende capaciteit aan vliegtuigen, bemanning en met name luchtafweer. Het vliegdek werd gedurende de oorlog zowel naar voor als naar achter verlengd.

Na de oorlog zijn alle vier de schepen intensief gebruikt voor proefnemingen met het gebruik van straaljagers aan boord van vliegdekschepen. Wederom werden de schepen hierdoor op diverse momenten sterk verbouwd.

Technische gegevens bij bouw:

Klasse: Illustrious
Aantal in klasse: 4
Land: Groot BrittanniŽ
Type: Vliegdekschip
Waterverpl.: standaard 23000 BRT
volledig beladen 29730 BRT (Kleine variaties door moderniseringen)
Afmetingen: Lengte over alles: 229 meter
Breedte: 29,20 meter
Diepgang: (volledig beladen) 8,70 meter
Aandrijving: Vermogen: 110.000 shp
Max. Snelheid: 31 knopen
3 schachten Parsons geschakelde turbines
6 boilers van het 3-drum type
Bepantsering: pantsergordel 114 mm
hangarwanden 114 mm (Indomitable 38 mm)
vliegdek: 46 mm
Bewapening: 16 - 4,5"/45 DP ( 114 mm)(8x2) kanonnwn
6 - achtloops 2 ponder AA
8 - 20 mm AA
33-60 vliegtuigen
Bemanning: 1300-2100 man (afhankelijk van bewapening en aanwezige vliegtuigen)

HMS Illustrious

HMS Illustrious

Vickers Armstrong- Barrow

27-04-1937

05-04-1939

25-04-1940

11-1956

Na haar indienststelling vertrok de HMS Illustrious naar het Middellandse Zee-gebied. Het schip was hier gestationeerd tussen september 1940 en januari 1941. Als vlaggeschip leidde ze de aanval op Benghazi (16/17 september 1940) en nam deel aan de luchtaanval op de Italiaanse vloot te Taranto in de nacht van 11 op 12 november 1940. Tussen september en oktober van dat jaar had de HMS Illustrious konvooidiensten gevaren op Malta. Dit werd herhaald in de periode tussen november 1940 en januari 1941.

Op 10 januari 1941 werd het schip aangevallen door Duitse duikbommenwerpers. Het schip werd door zeven bommen dusdanig beschadigd dat het tot december 1941 in reparatie moest. Na voorlopige reparaties in Malta en AlexandriŽ, volgde een groter herstel in de Verenigde Staten.

De HMS Illustrious werd hierna naar de Indische Oceaan gestuurd. In mei 1942 werd hierbij de operatie tegen de Vichy-Franse troepen op Madagascar ondersteund. Deze operaties werden vervolgd in september van dat jaar.

Tussen februari en juni 1943 is het schip gemoderniseerd in Groot-BrittanniŽ, waarna het weer werd ingezet in de Middellandse Zee. In september 1943 nam het schip aldaar deel aan de landingen bij Salerno.

Na opnieuw modificaties in Groot-BrittanniŽ tussen december 1943 en januari 1944, voegde de HMS Illustrious zich bij de Eastern Fleet in de Indische Oceaan. Het schip nam hierbij deel aan de operaties tegen Sabang (Sumatra, april 1944), Soerabaja (Java, mei 1944) en wederom Sabang (juli 1944).

Tussen juli en december 1944 volgde opnieuw een modificatieperiode in Durban. Hierbij werd de middelste propellerschacht verwijderd. Tussen december 1944 en januari 1945 was ze daarna betrokken bij aanvallen op Sumatra en Palembang, onder de vlag van de Eastern Fleet. Na de reorganisatie in de Britse marine werd de HMS Illustrious toebedeeld aan de Britse Pacific Fleet. Ze was daarmee betrokken bij aanvallen op onder andere Formosa.
Op 9 april 1945 werd het schip onder de waterlijn beschadigd door een Japanse kamikaze-aanval, waarna ze tot juni 1946 diverse reparaties moest ondergaan.

Na de oorlog werd de HMS Illustrious toegewezen aan de Home Fleet en diende als trainingsvliegdekschip tot 1954. In december van dat jaar werd ze toegevoegd aan de reservevloot, om vandaar op 3 november 1956 te worden verkocht voor sloop.

Gedurende de oorlog waren vele verschillende vliegtuitypen en eenheden van de Britse marine gestationeerd aan boord. Het schip voerde de Fairey Fulmar, Fairey Swordfish, Grumman Martlet, Grumman Avenger, Chance Vought Corsair en Fairey Barracuda.
Gedurende de jaren 1940 tot en met 1945 waren aan boord gestationeerd de FAA Squadrons 803, 806, 810, 815, 819, 829, 832, 845, 847, 854, 878, 881, 890, 894, 1830, 1833, 1837 en detachementen van 795, 805, 813 en 824.


HMS Formidable

HMS Formidable

Harland & Wolff

17-06-1937

17-08-1939

25-11-1940

11-1956

De eerste opdracht voor de HMS Formidable zou worden het begeleiden van een konvooi naar Kaapstad tussen december 1940 en januari 1941. Het schip werd vervolgens in februari 1941 naar de Middellandse Zee gestuurd ter vervanging van de HMS Illustrious. Hierdoor was het schip van 27 tot 29 maart betrokken bij de slag bij Kaap Matapan.
In mei 1941 werd het schip naar Kreta gestuurd om aldaar luchtsteun te geven. Hierbij werd de HMS Formidable op 26 mei 1941 getroffen door verscheidene 1000 kg bommen. Hierdoor was ze maar liefst 6 maanden uitgeschakeld. Tot december 1941 volgde reparatie in de Verenigde Staten.

Na haar reparatie werd het schip naar de Indische Oceaan gestuurd, waar het tot augustus 1942 vertoefde. In oktober 1942 kwam het schip opnieuw aan in de Middellandse Zee om daar tot oktober 1943 te blijven.

Tussen januari en juni 1944 volgde een ingrijpende verbouwing, om vervolgens op 17 juli 1944 deel te nemen aan operatie Mascot, een grootscheepse aanval op het Duitse slagschip Tirpitz. In augustus volgden nog meer aanvallen op de Tirpitz.

Vanaf 16 september 1944 tot januari 1945 was de HMS Formidable gestationeerd in Gibraltar. In april 1945 voegde het schip zich bij de Britse Pacific Fleet, ter vervanging van de HMS Illustrious. Hierbij werd het in mei 1945 getroffen door een kamikaze-aanval. Het schip kon echter operationeel blijven en nam deel aan aanvallen op Japan zelf tussen juli en augustus 1945.

Van september 1945 tot november 1946 ondernam het schip voornamelijk troepentransporten tussen AustraliŽ en Groot-BrittanniŽ. In maart 1947 ging het in reserve, om uiteindelijk in november 1956 te worden gesloopt.

Aanvankelijk was de HMS Formidable uitgerust met de Fairey Fulmar en Fairey Albacore vliegtuigen. In 1944 werden dit Chance Vought Corsair en Fairey Barracuda. Het schip heeft de volgende FAA squadrons aan boord gehad, 803, 806, 810, 818, 820, 826, 827, 829, 830, 848, 885, 888, 893, 1841, 1842 en detachementen van de squadrons 805 en 853.


HMS Victorious/USS Robin

HMS Victorious/USS Robin

Vickers Armstrong- Tyne

04-05-1937

14-09-1939

15-05-1941

06-1970

Toen de HMS Victorious in mei 1941 in dienst werd gesteld kon het praktisch gelijk ten strijde trekken. Negen dagen later moesten haar vliegtuigen de lucht in voor een aanval op het Duitse slagschip Bismarck. Het waren deze toestellen die de eerste treffer plaatsten.

De volgende actie waar de HMS Victorious bij betrokken was, werd de aanval op het zusterschip van de Bismarck, de Tirpitz. Deze aanval vond plaats in maart 1942, toen de Tirpitz haar toevlucht had gezocht in een Noors fjord. Vervolgens werd de HMS Victorious opgedragen om in mei en juni 1942 de konvooien PQ-15 en PQ-17 naar de Sovjet-Unie te beschermen.

In augustus 1942 voer het schip naar de Middellandse Zee voor operatie Pedestal en nam vervolgens in november 1942 deel aan de landingsoperaties in Noord-Afrika.

Tijdens de winter van 1942-1943 werd het schip opnieuw uitgerust om vervolgens te worden uitgeleend aan de Amerikaanse Pacific Fleet, tot ze kon worden vervangen door de USS Essex. De HMS Victorious werd toegevoegd aan Task Force 14 met de USS Saratoga. Als tijdelijke naam kreeg het schip de USS Robin. Als zodanig was het schip betrokken bij operaties tegen de Solomon eilanden en in mei/juni 1943 bij de invasies van Munda, New Georgia en Bougainville.

Eind 1943 keerde het schip weer terug bij de Britse marine en wel bij de Home Fleet. In 1944 werd wederom door haar toestellen een aanval ondernomen op het Duitse slagschip de Tirpitz. Na konvooidiensten in de Noordelijke IJszee, werd op 3 april wederom een aanval ondernomen op de Tirpitz. Ditmaal gebruikte de Britse marine voor het eerst nieuwe Chance Vought Corsair vliegtuigen.

Na een modernisering in mei 1944 voer de HMS Victorious naar het Verre Oosten om zich bij de HMS Illustrious te voegen. Samen ondernamen ze in juli 1944 een aanval op Palembang en vervolgens met de HMS Indomitable een aanval op de Andaman eilanden op 25 juli.

Ook de HMS Victorious werd in november 1944 toegewezen aan de Britse Pacific Fleet. Samen met de vliegdekschepen HMS Indomitable, HMS Illustrious, HMS Indefatigable en de Amerikaanse Vijfde Vloot, nam de HMS Victorious deel aan de invasie van Okinawa. In Januari 1945 volgde aanvallen op Japanse versterkingen in Nederlands-IndiŽ.

In februari 1945 arriveerde het schip voor kleine reparaties in de haven van Sydney, om op 28 februari deel te nemen aan een aanval op Sakishima Gunto. Op 9 mei 1945 werd het schip geraakt door een kamikaze-aanval. Hierbij werd echter nagenoeg geen schade aangericht.

Na de Tweede Wereldoorlog werd het schip voor proefnemingen met onder andere de nieuwe Hawker Sea Fury's. In januari 1947 werd het schip afgevoerd van de operationele lijst, om echter in oktober 1947 weer te worden toegevoegd als trainer voor vliegdeklandingen.

Tussen oktober 1950 en januari 1958 werd de HMS Victorious volledig verbouwd. Hierbij werd een compleet nieuwe opbouw vanaf het hangardek gerealiseerd. Ein 1969 werd ze uit de vaart genomen en in 1970 gesloopt.

Tijdens haar oorlogscarriere was het schip uitgerust met opeenvolgend de Fairey Fulmar, Fairey Swordfish, Chance Vought Corsair en Grumman Avenger. De Britse FAA eenheden die hier zijn gestationeerd waren de squadrons 800, 809, 817, 820, 825, 827, 828, 829, 831, 832, 849, 882, 884, 885, 896, 898, 1834, 1836, 1837, 1838 en detachementen van de squadrons 801, 802 en 822.


HMS Indomitable

HMS Indomitable

Vickers Armstrong- Barrow

10-11-1937

26-03-1940

10-10-1941

05-1953

In tegenstelling tot haar zusterschepen had de HMS Indomitable een extra hangardek. Hierdoor kon het schip aanvankelijk meer vliegtuigen meevoeren. Direct na de indienststelling werd het schip naar West-IndiŽ gestuurd om gereed te worden gemaakt voor operationele dienst. Als het schip niet tijdens een proefvaart in november 1941 aan de grond was gelopen, dan had het zich in december 1941 gevoegd bij de HMS Prince of Wales en HMS Repulse in Singapore. Nu kon het schip zich pas in januari 1942 naar de zuidelijke Pacific vervoegen. Gestationeerd bij de Eastern Fleet in Ceylon, arriveerde het eind januari in de buurt van Java met aan boord RAF Hurricanes.

Samen met de HMS Illustrious, nam de HMS Indomitable in mei 1942 deel aan de operatie bij Diego Suarez, de Vichy-Franse marinebasis op Madagascar. In juli 1942 arriveerde HMS Indomitable in Britse wateren om praktisch gelijk weer naar de Middellandse Zee te worden gestuurd. Daar nam het deel aan operatie Pedestal op 3 augustus 1942, ter bescherming van het Maltakonvooi.
In augustus 1942 werd het schip geraakt door Duitse bommen. De schade was dusdanig dat het tot februari 1943 buiten gevecht was. Na de reparatie werd de HMS Indomitable direct weer naar de Middellandse Zee gestuurd. Daar aangekomen, werd het op 15 juni 1943 getorpedeerd door een Duitse Junkers Ju 88, waardoor het schip weer in reparatie moest.

In februari 1944 kwam het gerepareerde schip onder bevel van de Britse Eastern Fleet en vervolgens de Britse Pacific Fleet. Alhier volgde een groot aantal operaties rond Nederland-IndiŽ en op 4 januari 1945 de luchtaanval op Medan samen met de HMS Indefatigable en HMS Victorious. Midden augustus 1945 was de HMS Indomitable betrokken bij de gedenkwaardige herinname van Hong Kong. Vervolgens volgden de nodige troepentransporten naar Groot-BrittanniŽ.

Na een korte tijd in reserve te zijn gehouden, werd het schip tussen 1947 en 1950 gemoderniseerd. Tussen 1950 en 1953 nam het deel aan de Britse Home Fleet, om in oktober 1953 wederom in reserve te gaan. In oktober 1955 werd het schip gesloopt.

De HMS Indomitable is uitgerust geweest met de Hawker Sea Huricane, Fairey Albacore, Supermarine Seafire, Grumman Hellcat, Fairey Barracuda en Grumman Avenger. Hierbij deden deze vliegtuigen dienst bij FAA Squadrons 800, 806, 807, 815, 827, 831, 857, 880, 899, 1839, 1844 en een detachement van No 796 Squadron.


Bronnen

- Boffa C.J., The Illustrious Blitz, Malta in Wartinme, Progress Press Co LTD
- Mc Cart N., Illustrious and Implacable Classe of Aircraft Carriers, Fan Publications
- Mc Cart N., HMS Victorious 1937-1969, Fan Publications, 1998
- Preston A. Jane's Fighting Ships og World War II, The Random House Group LTD, London, 1989
- Sturtivan R. The Squadrons of the Fleet Air Arm, Air Britain LTD. 1994
Versie: 28-3-2014 Artikel door: Wilco Vermeer

Deze website is een initiatief van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee) Alle rechten voorbehouden © 2002--2017
Directe link: http://www.go2war2.nl/artikel/484/Britse-Vliegdekschepen-van-de-Illustrious-klasse.htm