A5M, Mitsubishi

Mitsubishi A5M jager

Inleiding
De Mitsubishi A5M, oftewel Marine Type 96 Vliegdekjager, door de geallieerden "Claude" genoemd, was de eerste eendekkerjager van de Japanse marine en tevens de eerste eendekkerjager ter wereld die werd ingezet vanaf vliegdekschepen.
Het ontwerp was afkomstig van de bekende Mitsubishi-ontwerper Jiro Hotikoshi. De Mitsubishi Bedrijvengroep had het ontwerp gemaakt voor zowel de marine als de Japanse landmacht.
Voor de landmacht werd het ontwerp aangeduid als Ki-18/Ki-33, maar verloor het de competitie van de Nakajima Ki-27. Het enige verschil tussen het Ki-18 ontwerp en de Ki-33 was het feit dat de Ki-33 een gesloten cockpitkap zou krijgen. In die tijd waren de piloten echter nog niet zo gecharmeerd van een gesloten cockpit, zodat de A5M nog een open cockpit kreeg.

De Mitsubishi A5M ging vanaf 1937 in operationele dienst en werden ingezet ten tijde van de tweede Chinees-Japanse oorlog en werden voor het laatst in actie gezien tijdens de Slag in de Koraalzee.

 


Geschiedenis Mitsubishi Ka-14, Ki-18, A5M

Geschiedenisá
De Japanse Keizerlijke Marine bracht in 1934 de specificaties uit voor een jachtvliegtuig dat een snelheid moest kunnen halen van 350 km/u op 3.000 meter hoogte. Zowel Mitsubishi als Nakajima dienden ontwerpen in voor deze 9-shi specificatie. Het ontwerpteam van Mitsubishi, onder leiding van Jiro Horikoshi, ontwierp een toestel met laag staande, elliptisch gevormde vleugels, een vast wielstel.

Het eerste prototype, aangeduid als de Ka-14, vloog op 4 februari 1935 voor het eerst, aangedreven door een 600pk Nakajima Kotubuki 5 radiaal motor en tweebladige propeller. Het toestel voldeed beter dan de door de marine vereiste specificaties en bereikte een topsnelheid van 450 km/u.

Technische gegevens

Type:
Mitsubishi Ka-14 (1e prototype)
Gebruik:
Jachtvliegtuig
Bemanning:
1
Motor:
Nakajima Kotobuki 5, 600pk
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 meter
Vleugeloppervlak: 17,8 m2
Lengte: 7,67 meter
Hoogte: 3,27 meter
Gewicht:
Max. Gewicht: 1.373 kg
Prestaties:
Max. snelheid: 450 km/u
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 89 mitrailleurs in de neus
Aantal:
1

Mitsubishi Ki-18
Dezelfde motor werd toegepast bij het enige exemplaar van de Mitsubishi Ki-18, die ook in 1935 haar eerste vlucht had. Dit toestel was geproduceerd op verzoek van de Keizerlijke Japanse Leger Luchtmacht en was gebaseerd op de Ka-14. Hoewel het toestel beter voldeed dan de Kawasaki Ki-10, welke op dat moment het standaard toestel van het leger was, werd de Ki-18 verworpen vanwege de verminderde wendbaarheid. Het leger stelde vervolgens vernieuwde specificaties op. Mitsubishi besteedde op dat moment voornamelijk aandacht aan de eisen van de marine en presenteerde voor het leger de Mitsubishi Ki-33 met een Nakajima Ha-1a negen cilinder motor met een vermogen van 745pk en een tweebladige propeller. Dit toestel werd dan ook in de competitie verslagen door de Nakajima Ki-27.

Het voornaamste verschil tussen de Ka-14 en de Ki-18 was te vinden in het grotere roervlak, sterker landingsstel en motorkoeler. Daarnaast werd de bediening en bewapening aangepast aan de eisen van de Japanse Legerluchtmacht. In augustus 1935 werd bij het Luchtvaarttechnisch Onderzoeksinstituut Tachikawa de vliegdoop gehouden en vervolgens werd het toestel getest bij de Akeno Vliegschool. Begin 1936 werd de motor vervangen door een sterkere Nakajima Kotobuki 3 van 640 pk. Hiermee werd uiteindelijk een vliegsnelheid van 444 km/u behaald op 3050 meter hoogte en werden uitstekende vliegkwaliteiten behaald. De testvluchten bij de vliegschool leverden de Ki-18 uitstekende referenties op. Het Luchtvaarttechnisch Onderzoeksinstituut Tachikawa uitte echter bezwaren om een marineontwerp, wat de Ki-18 aanvankelijk was, aan te schaffen voor legerdoeleinden. In die tijd was er nog grote rivaliteit tussen de Japanse Marine en de Legerleiding. Onder het argument dat de Nakajima Kotobuki motoren onbetrouwbaar zouden zijn werd besloten een nieuwe competitie uit te schrijven en hiervoor Nakajima, Kawasakiáen Mitsubishi uit te nodigen. Uiteindelijk zou de Ki-18 in deze competitie uitvallen.

Technische gegevens

Type:
Mitsubishi K1-18 (prototype)
Gebruik:
Jachtvliegtuig
Bemanning:
1
Motor:
Nakajima Kotobuki 5, 600pk
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 meter
Vleugeloppervlak: 17,8 m2
Lengte: 7,65 meter
Hoogte: 3,15 meter
Gewicht:
Leeggewicht: 1.110 kg
Max. Gewicht: 1.422 kg
Prestaties:
Max. snelheid: 444 km/u
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 89 mitrailleurs in de neus
Aantal:
1

2e Prototype
Een tweede Ka-14 prototype koos enige tijd later het luchtruim met een 715 pk Nakajima Kotobuki 3 motor met negen cilinders en een tweebladige propeller. De volgende drie Ka-14 prototypen kregen een Nakajima Hikari 1 negen cilindermotor met een vermogen van 800 pk en eveneens tweebladige propellers. Een zesde Ka-14 prototype kreeg een 720 pk Mitsubishi Kinsei A8/9 14 cilinder motor met een driebladige propeller. Na deze in totaal zes Ka-14 prototypen, was het toestel klaar voor productie als de A5M1.

Operationele inzet A5M toestellen
De eerste A5M toestellen gingen in 1937 in operationele dienst en zag haar eerste acties tijdens de Tweede Chinees-Japanse Oorlog. Hier kreeg het toestel te maken met de Amerikaanse Boeing P-26C Model 281 en de Curtiss Hawk III, in Chinese dienst. De A5M bleek superieur aan haar tegenstanders door haar mogelijkheid veel schade te doorstaan en haar wendbaarheid.

De Claude werd de standaardjager voor de Japanse marine tijdens de Chinees-Japanse oorlog en vloog vanaf de vliegdekschepen Akagi, Hosho, Kaga, Ryujo en Zuiho en bij de 12e, 13e, 14e, 15e, Oita, Ominato, Omura, Sasaebo en Yokosuka eskaders.

De meest gelijkwaardige tegenstander van de A5M, bleek de Polikarpov I-16 te zijn, die in dienst was bij de Chinese luchtmacht en ook door Sovjet vrijwilligers in Chinese dienst werd gevlogen. Tijdens luchtslagen tussen beide typen, konden de toestellen zich heel goed met elkaar meten en behaalde gelijkwaardige overwinningen.

Het Mitsubishi team bleef de A5M verbeteren, wat uiteindelijk leidde tot het laatst gebouwde type A5M4. Nagenoeg alle varianten hadden een open cockpit. Testvluchten met een cockpitkap brachten geen voordelen ten opzichte van de open cockpit.

Ten tijde van de Japanse aanval op Pearl Harbor vlogen nog diverse A5M toestellen bij de Japanse Keizerlijke Marine. De laatste gevechtsacties met dit toestel zijn geregistreerd tijdens de Slag in de Koraalzee op 7 mei 1942, toen twee A5M toestellen samen met vier Mitsubishi A6M toestellen opstegen van het vliegdekschip Shoho om hun schip te verdedigen tegen de Amerikaanse toestellen die het schip tot zinken brachten.
Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werden verscheidene toestellen nog ingezet bij kamikaze acties.

De Mitsubishi A5M werd bij de volgende eenheden ingezet:
Vliegdekschepen: Hosho
Kaga
Ryujo
Shoho
Soryu
Zuiho


Vliegtuiggroepen:
Chitose Kokutai
(Chitose Luchtgroep)
Oita Kokutai
(Oita Luchtgroep)
Ominato Kokutai
(Ominato Luchtgroep)
Omura Kokutai
(Omura Luchtgroep)
Sasebo Kokutai
(Sasebo Luchtgroep)
Tainan Kokutai
(Tainan Luchtgroep)
Yokosuka Kokutai
(Yokosuka Luchtgroep)


Marine Luchtvaartflottilles:
Dai-Juni Koku Sentai
(12e Marine Luchtvaartflottille)
Dai-Jusan Koku Sentai
(13e Marine Luchtvaartflottille)
Dai-Juyon Koku Sentai
(14e Marine Luchtvaartflottille)
Dai-Jugo Koku Sentai
(15e Marine Luchtvaartflottille)

 


Geschiedenis

 


Technische gegevens:

  Model: Mitsubishi Ki-14 (1e prototype)
  Taak: Jager
  Bemanning: 1
  Afmetingen: Spanwijdte: 11,00 m
Vleugeloppervlak: 17,8 m2
Lengte: 7,67 m
Hoogte: 3,27 m
  Gewicht: Max. Gewicht:á1373 kg
  Prestaties: Max. snelheid:á450 km/u
  Motor: Nakajima Kotobuki 5 motor met een vermogen van 600pk
  Bewapening: Twee 7,7 mm type 89 mitrailleurs in de neus
  Productie: 1

Mitsubishi A5M 1 t/m 3

Mitsubishi A5M1 (Marine Type 96 Vliegdekschip jager Model 1)
De A5M 1 werd uitgerust met een 630pk Nakajima Kotobuki 2 KAIá1ámotor en een tweebladige propeller en diende voor operaties vanaf vliegdekschepen.
Deze versie werd begin 1937ábij de Japanse marine ingevoerd en werd eigenlijk al snel opgevolgd door de volgende versie, de A5M2.

Technische gegevens A5M1

Type:
Mitsubishi A5M1
Gebruik:
Jachtvliegtuig
Bemanning:
1
Motor:
Nakajima Kotobuki 2 KAI 1, 630 pk
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 meter
Vleugeloppervlak: 17,80 m2
Lengte: 7,71 meter
Hoogte: 3,20 meter
Gewicht:
Leeggewicht: 1075 kg
Max. Gewicht: 1500 kg
Prestaties:
Max. snelheid: 405 km/u
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 89 mitrailleurs in de neus
(er is ook een A5M1a versie uitgebracht met 2 x 20 mm Oerlikon FF kanonnen)
Aantal:
982 (A5M 1 t/m 4)

Mitsubishi A5M2a (Marine Type 96 Vliegdekschip jager Model 2-1) en
Mitsubishi A5M2b (Marine Type 96 Vliegdekschip jager Model 2-2)
De A5M2, ook wel A5M2a, stond bekend als Model 21 enázag voor het eerst aktie tijdens de Chinees-Japanse oorlog in 1938. In september van dat jaar kwam het voor het eerst tot een luchtgevecht met de op dat moment beste Chinese jagers, de Curtiss Hawk II en III. De A5M bleek werkelijk superieur. Het toestel kreeg een Nakajima Kotobuki 2 KAI 3Aánegen cilinder motor met driebladige propeller.

De A5M2 heeft nog een subversie gekend aangedreven door een 715pk Kotobuki 3 motor met NACA Koeler en een driebladige propeller, de A5M2b Model 22. Het toestel had een gesloten cockpit, dat bij latere toestellen weer werd weggelaten omdat de piloten hier niet tevreden over waren.

Technische gegevens A5M2

Type:
Mitsubishi A5M2
Gebruik:
Jachtvliegtuig
Bemanning:
1
Motor:
Nakajima Kotobuki 2 KAI 3a, 690 pk (A5M2a) of
Nakajima Kotobuki 3, 715 pk (A5M2b)
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 meter
Vleugeloppervlak: 17,80 m2
Lengte: 7,71 meter
Hoogte: 3,20 meter
Prestaties:
Max. snelheid: 405 km/u
Bewapening:
2 x 7,7 mm type 89 mitrailleurs in de neus
A5M2b had mogelijkheid tot meevoeren twee 30 kg bommen onder vleugels
Aantal:
982 (A5M 1 t/m 4)

Mitsubishi A5M3
De A5M3, soms aangeduid als A5M3a,áwerd uitgerust met een 690pk Hispano Suiza 12Xcrs 12 cilinder motor en een driebladige propeller. Er is slechts een enkel experimenteel exemplaar gebouwd, waarbij in de motor een 20 mm Hispano kanon was gebracht, vurend door de propellerschacht.

Technische gegevens

Type:
Mitsubishi A5M3
Gebruik:
Jachtvliegtuig
Bemanning:
1
Motor:
Hispano Suiza 12Xcrs, 690 pk
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 meter
Vleugeloppervlak: 17,80 m2
Lengte: 7,71 meter
Hoogte: 3,20 meter
Bewapening:
1x 20 mm Hispano kanon
Aantal:
1


Mitsubishi A5M 2 / A5M 2a en A5M 2b


Technische gegevens:

  Model: Mitsubishi A5M 2
  Taak: Jager
  Bemanning: 1
  Afmetingen: Spanwijdte: 11,00 m
Vleugeloppervlak: 17,80 m2
Lengte: 7,71 m
Hoogte: 3,20 m
  Motor: Nakajima Kotobuki 2 KAI 3a motor met een vermogen van 690 pk (A5M 2a) of een Nakajima Kotobuki 3 motor met een vermogen van 715 pk (A5M 2b)
  Bewapening:

Twee 7,7 mm type 89 mitrailleurs in de neus (de A5M 2b kreeg de mogelijkheid tot het meevoeren van twee 30 kg bommen onder de vleugels)

  Productie: 982 (A5M 1 t/m 4)


Mitsubishi A5M 3

Technische gegevens:

  Model: Mitsubishi A5M 3
  Taak: Jager
  Bemanning: 1
  Afmetingen: Spanwijdte: 11,00 m
Vleugeloppervlak: 17,80 m2
Lengte: 7,71 m
Hoogte: 3,20 m
  Motor: Hispano Suiza 12Xcrs motor met een vermogen van 690 pk
  Bewapening: 1x 20 mm Hispano kanon
  Productie: 1


Mitsubishi A5M 4

Mitsubishi A5M4 (Marine Type 96 Vliegdekschip jager Model 4)
De A5M4. of wel Model 4, later ook wel Model 24ákwam eind 1938 in dienst. Het was de laatste en meest geproduceerde versie van de Claude. Het was deze versie, voorzien van een externe, afwerpbare extra brandstoftank onder de romp, die nog volop in gebruik was toen in december 1941 de oorlog in de Pacific in alle hevigheid losbarste. Japan was toen nog maar net begonnen met het vervangen van de A5M door de nieuwere Mitsubishi A6M Zero. Het toestel werd aangedreven door een Kotobuki 41 negen cilinder motor met een vermogen van 785pk.áDe laatste productiemodellen, genoemd Model 34 waren voorzien van een Kotobuki 41 KAI motor. Beide motoren dreven een driebladige propeller aan.

De "Claude" is nog volop ingezet bij de invasies van Malakka, de Filipijnen en Nederlands-IndiŰ.

Technische gegevens

Type:
Mitsubishi A5M4
Gebruik:
Jachtvliegtuig
Bemanning:
1
Motor:
EÚn Nakajima Kotobuki 41, 785 pk op 3.000 m
Afmetingen:
Spanwijdte: 11,00 meter
Vleugeloppervlak: 17,8 m2
Lengte: 7,55 meter
Hoogte: 3,20 meter
Gewichten:
Leeggewicht: 1.216 kg
Max. Gewicht: 1.822 kg
Prestaties:
Max. snelheid: 440 km/u (3.000 m)
Plafond: 9.800 m
Bereik: 1.200 km
Bewapening:
2 x 7,7 mm Type 89 machinegeweren in de neus
twee bommen van 30 kg onder de vleugels of
een brandstoftank van 160 liter onder de romp
Aantal:
982 (A5M 1 t/m 4) en 103 A5M 4-K

Van de A5M 4áversie is ook nog een uitvoering gebracht als tweepersoons trainer, de Mitsubishi A5M 4-K. Totaal werden 104 A5M 4 toestellen omgebouwd met dubbele cockpit voor training van piloten. In tegenstelling tot de meeste eenpersoons toestellen, hadden deze A5M 4-K toestellen meestal geen wielkasten om de wielen.

Er werden bij het Ohmura Marine Arsenaal 103 A5M 4-K toestellen gebouwd.



Operationele inzet

 

Van de Mitsubishi A5M werden 39 toestellen geproduceerd bij Watanabe en 161 bij het Ohmura Marine Arsenaal.

 


Mitsubishi A5M 4-K

Van de A5M 4áversie is ook nog een uitvoering gebracht als tweepersoons trainer, de Mitsubishi A5M 4-K. Totaal werden 104 A5M 4 toestellen omgebouwd met dubbele cockpit voor training van piloten. In tegenstelling tot de meeste eenpersoons toestellen, hadden deze A5M 4-K toestellen meestal geen wielkasten om de wielen.

Er werden bij het Ohmura Marine Arsenaal 103 A5M 4-K toestellen gebouwd.

 


Bronnen

Boeken


Versie: 16-5-2017 Artikel door: Wilco Vermeer

Deze website is een initiatief van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee) Alle rechten voorbehouden © 2002--2017
Directe link: http://www.go2war2.nl/artikel/521/A5M-Mitsubishi.htm