Nebe, Arthur

Jeugd en vroege carrière

Inleiding

Arthur Nebe (1894-1945) was politierechercheur in Berlijn en begon in 1933 zijn nazi-carrière als medewerker van de Gestapo. Uiteindelijk klom hij op tot chef van het Reichskriminalpolizeiamt, het centrale bureau van de Duitse recherche, de Kriminalpolizei (of Kripo). Gedurende de eerste maanden van de Duitse invasie van de Sovjet-Unie voerde Nebe het commando over Einsatzgruppe B. De massamoord aan het Oostfront waarbij hij aldus betrokken was, vormde de voorbode van de uitroeiing van de Europese Joden in de vernietigingskampen. Behalve deze rol bij de uitroeiing van de Joden had Nebe ook een aandeel in de vervolging en deportatie van zigeuners vanuit nazi-Duitsland. Toch fungeerde hij tegelijkertijd ook als informant van de Duitse militaire en conservatieve oppositie. Hem was een belangrijke rol toebedeeld tijdens de aanslag en staatsgreep van 20 juli 1944.

Dit artikel is een samenvatting van het boek 'Het masker van de massamoordenaar' van dezelfde auteur.

Jeugd, Eerste Wereldoorlog en Weimarperiode

Arthur Nebe werd op 13 november 1894 in Berlijn geboren als de zoon van de leraar Adolf Nebe en zijn echtgenote Berta Lüder. Op 7 augustus 1914 behaalde hij zijn gymnasiumdiploma. Ondertussen was de Eerste Wereldoorlog uitgebroken en had hij zich aangemeld als vrijwilliger in het keizerlijke leger. Hij werd op 20 februari 1915 bevorderd tot luitenant. Van 23 februari 1915 tot het einde van de oorlog vocht hij aan het front, waar hij twee keer gewond raakte door gasaanvallen. Teruggekeerd uit de oorlog was hij een hoog onderscheiden veteraan, met het IJzeren Kruis eerste en tweede klasse, het Ehrenkreuz der Frontkämpfer en het Verwundetenabzeichen in Schwarz. Na de oorlog bleef hij nog korte tijd actief in het leger als adjudant.

Na de Duitse nederlaag in 1918 werd Nebe op 30 maart 1920 eervol ontslagen uit het leger en bevorderd tot Oberleutnant buiten dienst. Het was moeilijk voor hem een nieuw bestaan te vinden in het door economische en politieke problemen geteisterde Duitsland. Net als vele andere werkloze veteranen sloot hij zich aan bij een Freikorps, een paramilitaire eenheid die zich wapende tegen een linkse revolutie. Het was vanwege het feit dat hij geen universitaire scholing had genoten en nergens anders werk vond, en niet vanuit een roeping, dat hij bij de Berlijnse politie ging. Op 1april 1920 trad hij in dienst als Kriminalkommissar-Anwärter, oftewel cadet bij de recherche. Zijn benoeming tot Kriminalkommissar volgde op 1 juli 1923. Het jaar daarop trouwde hij op 15 augustus met Elise Schäffer. Hun dochter Gisela werd op 26 januari 1926 geboren.

Ten gunste van zijn carrière volgde Nebe enkele semesters van de studies medicijnen en economie aan de universiteit van Berlijn. Hij maakte daarna vlot carrière op verschillende afdelingen van de recherche. Op de narcotica-afdeling klom hij op tot leider. Als narcoticacommissaris schreef hij in 1929 een publicatie over de oorzaken van drugsgebruik. Daarnaast leverde hij een bijdrage aan het periodiek van de recherche, de Kriminalistischen Monatsheften. Op 1 april 1931 werd Nebe benoemd tot leider van de afdeling diefstal. Gedurende de jaren ’20 hield hij zich ideologisch gezien op de vlakte en was hij nauwelijks actief op politiek gebied, hoewel zijn sympathie lag bij het rechtse nationalisme en niet bij zijn werkgever, de democratische regering van Pruisen waarin de sociaaldemocratische partij een invloedrijke rol had.

Gezien zijn eerdere lidmaatschap van een Freikorps en zijn afkeur van linkse politieke partijen voelde Nebe zich aangetrokken tot de nazipartij. Op 1 juli 1931 sloot hij zich aan bij de NSDAP. Op 5 november 1931 werd hij tevens lid van de SA, waar hij in 1936 zou opklimmen tot Sturmhauptführer. Gezien het verbod op lidmaatschap van nationaalsocialistische organisaties voor politiemensen moet Nebe in het geheim zijn toegetreden. Al voor 1933 werd er binnen het Berlijnse politiekorps door Nebe en sommige van zijn collega’s toegewerkt naar de nationaalsocialistische machtsovername. In 1932 richtten ze een vakbeweging op voor nationaalsocialistische politiemannen: de Nationalsozialistische Beamten-Arbeitsgemeinschaft (NSBAG). Nebe en andere leden van de NSBAG voorzagen NSDAP-politicus Kurt Daluege van inlichtingen over de Kriminalpolizei en haar leiders die bruikbaar konden zijn als de nazi’s aan de macht kwamen. Daluege hield zich als lid van de Rijksdag bezig met politiezaken en zou ten tijde van het Derde Rijk van 1936 tot 1945 de leiding voeren over de Ordnungspolizei, de geüniformeerde politie.


Bronnen

Boeken


Versie: 13-4-2018 Artikel door: Kevin Prenger

Deze website is een initiatief van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee) Alle rechten voorbehouden © 2002--2018
Directe link: http://www.go2war2.nl/artikel/2151/Nebe-Arthur.htm