Geheim Leger

Het Geheim Leger in actie

Eind februari 1944 droeg kolonel Gerard de leiding over aan generaal Pire. Gerard zijn leiderschap was niet onbetwist. Hij verkoos om het bevel over te dragen aan een hiŽrarchische meerdere en vertrok in maart 1944 naar Londen. Pire werd aanvaard als opvolger door de regering in Londen. Op bevel van datzelfde Londen werd de verzetsgroep herdoopt tot het Geheim Leger (Armťe SecrŤte, GL/AS) dat intussen meer dan 50 000 leden (zowel militairen als burgers) telde.

Vanaf 1943 hadden de verzetsleden reeds meerdere sabotage-acties ondernomen. In die context werd de sabotagegroep Dienst Hotton vanaf eind 1943 aan het Geheim Leger toegevoegd. Die dienst pleegde aanslagen en saboteerde de Duitse militaire troepenbewegingen. Toch volgde de echte actie vanaf juni 1944, na de landing in NormandiŽ op 6 juni.

Op 1 juni berichtte de BBC: "Message pour la petite Berthe: la frondaison des arbres vous cache le vieux moulin" (Het loof van de bomen ontneemt jullie het zicht op de oude molen). Met deze boodschap werd aan de verzetsgroepen duidelijk gemaakt dat ze binnen de veertien dagen zouden worden ingezet. Op 8 juni volgde dan: "Le roi Salomon a mis ses gros sabots" (Koning Salomon heeft zijn grote klompen aangetrokken). Dit betekende dat het Geheim Leger moest starten met zijn acties tegen de spoorverbindingen en de wegenbruggen. En dat deden ze: onder meer 95 spoorwegbruggen werden opgeblazen, 285 locomotieven en 1.365 goederenwagons, 12 bruggen, 15 sluizen en 17 tunnels werden onklaar gemaakt. Vele telefoonkabels werden doorgesneden en telefooncentrales buiten werking gesteld.

Eťn van de meest opvallende acties vond plaats in de buurt van Spontin in de provincie Namen. Er bevonden zich enkele benzine-tankwagons in de tunnel van Spontin. De bedoeling was om deze tanks, gevuld met ongeveer een kwart miljoen liter benzine, te vernietigen. Het plan was eenvoudig. Elke dag vertrok er een trein, geladen met kalk, vanuit Spontin naar Ciney. De trein werd gestopt aan de laatste halte waar de achterste stootkussens werden gevuld met springstof. Nadien werd de trein teruggestuurd naar de tunnel. Nadat de springstoffen geplaatst waren, werd de trein de tunnel binnengerold. Hij knalde tegen de tankwagens. De explosie was enorm: de tunnel zou maar liefst acht dagen blijven branden. Met deze actie verdiende het Geheim Leger een speciale vermelding op de BBC-radio.

Als gevolg van een tekort aan springstoffen slaagden ze er niet in het Duitse vervoer- en communicatienetwerk helemaal te blokkeren. Toch kon het Geheim Leger een indrukwekkende balans van sabotage-acties voorleggen. Generaal Pire en zijn manschappen werden daarvoor ook gefeliciteerd door generaal Dwight Eisenhower: "I am completely satisfied with the results obtained by the Secret Army in Belgium during the first weeks of action. These results have had a considerable influence on the ennemyís transportation. To you and the officers and men under your command, i send my sincere congratulations. [...]"

Op 31 augustus 1944 werd het sein gegeven voor de tweede fase. De verzetsleden moesten zich terugtrekken in de schuiloorden (refuges) om van daaruit gewapende acties te ondernemen. De sabotage van het vijandelijke communicatienetwerk moest worden verdergezet, maar nu mochten ook guerilla-acties ondernomen worden tegen vliegtuigen, vliegvelden en vijandelijke troepen. Deze acties waren duidelijk meer beperkt in aantal, gezien het relatief laag aantal gewapende strijders ťn de snelle opmars van de geallieerden. Ze vonden bovendien overwegend plaats in WalloniŽ, waar de geografie dergelijke acties makkelijker uitvoerbaar maakte.

Dat betekent niet dat er in Vlaanderen niets gebeurde. Hier waren heel wat acties gericht op het beschermen van strategische plaatsen en belangrijke verkeersknooppunten. Zo voorkwam het Geheim Leger in de sector Aalst de vernietiging van de bruggen over de Dender, hetgeen de opmars van de Britse troepen aanzienlijk vermakkelijkte. De havens van Brugge en Gent vielen onbeschadigd in geallieerde handen dankzij de inzet van het Geheim Leger. Bij vele acties werden ze bijgestaan door geallieerde troepen en andere verzetsorganisaties.

De meest opvallende en waarschijnlijk zelfs de belangrijkste onderneming was de bevrijding van de haven van Antwerpen in september 1944. Bij hun aankomst in BelgiŽ waren de geallieerden nog altijd afhankelijk van de kunstmatige havens in NormandiŽ voor het geheel van hun logistieke bevoorrading, want de Duitsers hadden de Atlantische havens onbruikbaar gemaakt. Het was dus essentieel dat de geallieerden konden beschikken over de haven van Antwerpen om hun finale aanval tegen het Derde Rijk in te zetten. Philippe de Liederkerke, die eerder Claser naar Londen bracht, werd speciaal naar BelgiŽ gezonden om de voorbereiding van deze complexe operatie te coŲrdineren. Dit moest een gezamenlijke actie worden van het Geheim Leger, het Onafhankelijkheidsfront, de Groep G, de Witte Brigade-Fidelio en de NKB. Daarnaast waren er heel wat taken te verdelen: de bewaking van de toegang tot de haven, de beveiliging van de kaaien en de sluizen plus de beveiliging van de aandrijvingsinstallatie, het vlottend materiaal, de petroleuminstallaties en de tunnels onder de Schelde. De leiding van de operatie zelf lag bij luitenant Urbain Reniers.

Begin september maakten de Duitsers aanstalten om de kades van de haven en de bruggen in de buurt op te blazen. Luitenant Robert Vekemans die de hele omgeving goed had verkend, had een alternatief traject uitgestippeld dat de Britse troepen in staat stelde om het kanaal van Willebroek en de Rupel over te steken en een onverwachte aanval uit te voeren op de Duitse post die belast was met het opblazen van de twee voornaamste bruggen. Met behulp van het Onafhankelijkheidsfront viel de grote brug over de Rupel in handen van de Britten. De brug over het kanaal van Willebroek werd opgeblazen, maar hier bracht een Baileybrug snel de oplossing. Hiermee lag de weg naar Antwerpen zelf open.

De snelle opmars van de Britse 11th Armoured Division richting Antwerpen verraste niet alleen de Duitse bezetters, maar ook de verzetsleden zelf. Zij konden zich met moeite tijdig klaarmaken voor de actie. Door een gebrek aan manschappen en wapens beperkten ze zich tot het beveiligen van vitale punten, het verschaffen van inlichtingen en het gidsen van de Britse troepen. Enkele eenheden namen ook deel aan de gevechten in het centrum van de stad. Dankzij de inzet van de verzetsleden en het snelle oprukken van de Britten viel de Antwerpse haven al op 4 september quasi intact in geallieerde handen.

Ook tijdens en na de verdere bevrijding van BelgiŽ in de volgende septemberweken bleef het Geheim Leger zijn rol spelen met steun aan de geallieerde troepen via verkennings- en infanterieopdrachten.


Bronnen

Boeken

- Het Geheim Leger (wikipedia)
- Stichting Geheim Leger
- Prosper De Zitter (wikipedia)
- Het paard van Troje
- Groep-Hotton
- Het verzet gewogen. Een kwantitatieve analyse van politieke aanslagen en sabotages in BelgiŽ, 1940-1944
- Afbeeldingen, tenzij anders vermeld, afkomstig uit de hoger vermelde boeken van kolonel Victor Marquet
Versie: 10-9-2014 Artikel door: Gerd Van der Auwera

Deze website is een initiatief van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee) Alle rechten voorbehouden © 2002--2018
Directe link: http://www.go2war2.nl/artikel/3832/Geheim-Leger.htm