Bayer, Hans

Vooroorlogse jaren

Inleiding

Het was een historische primeur: oorlogscorrespondenten die in een Propagandakompanie (PK) van de Wehrmacht meevochten aan de zijde van frontsoldaten. "Terwijl de pionier van de stoottroepen zonder angst voor de dood en met kalme koelbloedigheid zijn vlammenwerper gebruikt om een vijandelijke bunker open te breken," zo verklaarde nazipropagandaminister Joseph Goebbels in mei 1941, "staat een PK-Mann eveneens met doodsverachting en koelbloedig naast hem om deze dramatische en opwindende gebeurtenis in woord of beeld vast te leggen." Eén van die PK-mannen, Kriegsberichter genoemd, was de Duitse schrijver en journalist Thaddäus Troll, wiens werkelijke naam Hans Bayer luidde.

Jeugd en studententijd

"Seifensiederei Bayer", prijkte decennialang op de gevel van het inmiddels afgebroken pand aan de Marktstrasse 11 in het Stuttgartse stadsdeel Bad Cannstatt. Op de bovenverdieping woonde de familie Bayer en op de begane grond bevonden zich de bedrijfsruimte en de winkel, waar zeep gefabriceerd en verkocht werd. Wie in de jaren 20 van de vorige eeuw de zeepwinkel bezocht, kon geholpen worden door een jongeman genaamd Hans, de oudste zoon van eigenaar Paul Bayer en zijn vrouw Elsa. Met zijn jongere broer Erich hielp Hans zijn vader na schooltijd vaak in het familiebedrijf. Het lag in de lijn van de verwachting dat de in 1914 geboren Hans zijn vader zou opvolgen, maar al op jonge leeftijd had hij andere interesses. Hij was een theaterliefhebber en bezocht met zijn moeder vaak opvoeringen in het theater van Stuttgart. Schrijven was echter zijn grootste passie en hij droomde van een journalistieke carrière.

Na in 1932 geslaagd te zijn voor zijn opleiding aan het Johannes-Kepler-Gymnasium in Cannstatt wist zijn vader voor hem gedurende die zomer een stageplek te regelen op de redactie van de Cannstatter Zeitung. Van 1932 tot 1938 studeerde Hans Bayer vervolgens Duitse taal en literatuur, kunstgeschiedenis, theaterwetenschappen en journalistiek in Tübingen, München, Halle en Leipzig. Gedurende vakanties leverde hij bijdragen aan de Ludwigsburger Zeitung, waaronder artikelen over politiek en theater en film- en concertbesprekingen. Gedurende zijn studietijd deed zich in Duitsland met de machtsovername door de nazipartij NSDAP van Adolf Hitler een politieke aardschok voor, die ook aan de student Bayer niet voorbij ging. In 1933, het jaar dat Hitler benoemd werd tot rijkskanselier, werd hij lid van de Sturmabteilung (SA), de paramilitaire beweging van de nazipartij. Vermoedelijk was zijn lidmaatschap enkel bedoeld om als student niet benadeeld te worden in een samenleving die algauw door de nazi’s beheerst werd. Erg actief was hij niet als "bruinhemd" en in juni 1937 verliet hij de SA.

Daarentegen was Bayer sinds het begin van zijn studietijd wel een enthousiast lid van de Turnerschaft Palatia, een Duits-nationalistisch studentencorps in Tübingen waar studenten traditiegetrouw de degens met elkaar kruisten tijdens schermduels. Het studentenleven met de bijbehorende duels, discussiebijeenkomsten en drinkgelagen kon ook Bayer bekoren. Toen hij in 1935 in een dronken bui een portret van Hitler aan de muur beschadigde kwam er echter een abrupt einde aan zijn lidmaatschap van het corps, omdat gevreesd werd voor de opheffing van de studentenorganisatie wanneer het incident genegeerd werd. Gevolgen voor de voortgang van zijn studie had het voorval niet en in juni 1938 behaalde Bayer zijn doctoraat aan de universiteit van Leipzig met een dissertatie getiteld "De pers en berichtenverkeer van Duitse krijgsgevangenen in de Wereldoorlog". Voortaan mocht hij zich Dr. Phil. noemen, een doctorstitel die niet enkel het vak filosofie behelst, maar bijvoorbeeld ook sociologie, politieke wetenschappen en geschiedenis.


Bronnen

Een kortere versie van dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het tijdschrift Wereld in Oorlog. Wereld in Oorlog vertelt opmerkelijke, aangrijpende en dramatische verhalen achter belangrijke gebeurtenissen, ontwikkelingen en militaire operaties in de recente oorlogsgeschiedenis. Het accent ligt daarbij op de Eerste en Tweede Wereldoorlog.


Versie: 3-6-2017 Artikel door: Kevin Prenger

Deze website is een initiatief van STIWOT (Stichting Informatie Wereldoorlog Twee) Alle rechten voorbehouden © 2002--2017
Directe link: http://www.go2war2.nl/artikel/4777/Bayer--Hans.htm